اسپانیا؛ مدعی سرسخت جام جهانی ۲۰۲۶
پس از نمایش درخشان تیم ملی اسپانیا در برابر اتریش، این پرسش دوباره مطرح شده است که آیا این تیم پتانسیل قهرمانی در جام جهانی را دارد؟ اگرچه پاسخ قطعی هنوز مشخص نیست، اما با توجه به عملکرد تا به امروز، اسپانیا شایستهترین تیم برای نامزدی عنوان قهرمانی محسوب میشود. پیروزی قاطع سه بر صفر مقابل اتریش نه تنها به معنای صعود مقتدرانه به مرحله بعد بود، بلکه نشانهای از اوجگیری تیم در زمان مناسب بود.
فوتبال اسپانیا در سالهای اخیر به دلیل اتکای بیش از حد به مالکیت توپ مورد انتقاد قرار گرفته بود. پس از دوره طلایی ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۲، اسپانیا همچنان توپ را در اختیار داشت اما قدرت هجومی خود را از دست داده بود. بازیهای طولانی با پاسهای متعدد و فقدان حملات مستقیم، این باور را تقویت کرد که سبک «تیکیتاکا» دیگر در فوتبال مدرن کارایی ندارد. اما اسپانیای کنونی، ضمن حفظ وفاداری به مالکیت توپ، دیگر در قید آن نیست؛ مالکیت برای این تیم وسیلهای برای رسیدن به هدف است، نه خود هدف.
مهمترین پیشرفت تیم تحت هدایت لوئیس دلافوئنته، ایجاد تعادل میان کنترل بازی و سرعت حملات است. اسپانیا همچنان با پاسهای کوتاه و جابجایی مداوم توپ بازی را مدیریت میکند، اما به محض یافتن شکاف در دفاع حریف، حملاتی را با سرعتی باورنکردنی آغاز میکند که در سالهای اخیر کمتر در تیمهای اسپانیایی دیده شده بود. حضور بازیکنانی چون لامین یامال، نیکو ویلیامز، پدری و فابیان رویس، انتقال از دفاع به حمله را با کیفیتی و سرعتی بسیار بالاتر ممکن ساخته است؛ این تیم دیگر برای رسیدن به دروازه حریف به ۳۰ پاس متوالی نیازی ندارد.
شاید بزرگترین نقطه قوت پنهان اسپانیا، که کمتر به آن پرداخته میشود، بلوغ تاکتیکی آن باشد. این تیم نه تنها زیبا بازی میکند، بلکه زمان مناسب برای کاهش یا افزایش سرعت بازی، زمان تشدید پرس و زمان حفظ توپ برای خسته کردن حریف را نیز میداند. در بازی مقابل اتریش، که تحت هدایت رالف رانگنیک یکی از بهترین تیمهای پرس از جلو در اروپا محسوب میشود، اسپانیا تقریباً هیچگاه کنترل بازی را از دست نداد. توانایی شکستن پرس اتریش با آرامش و کیفیتی که داشت، یادآور بهترین دوران فوتبال اسپانیا در دهه گذشته بود.
یکی دیگر از نکات برجسته، بهبود قابل توجه اسپانیا در فاز دفاعی است. در گذشته، اسپانیا بیشتر به عنوان تیمی شناخته میشد که دفاعش بر پایه مالکیت توپ استوار بود و چون توپ را در اختیار داشت، کمتر به فکر دفاع بود. اما تیم کنونی، حتی پس از از دست دادن توپ، ساختار دفاعی خود را حفظ میکند. فاصله بین خطوط کم است، پرس پس از بازپسگیری توپ با هماهنگی انجام میشود و مدافعان به ندرت در موقعیتهای تکبهتک غافلگیر میشوند. این ویژگی، اسپانیا را به تیمی بسیار متعادلتر از گذشته تبدیل کرده است.
علاوه بر جنبههای تاکتیکی، ترکیب بازیکنان اسپانیا نشاندهنده ادغام موفقیتآمیز نسلها است. تجربه بازیکنانی نظیر رودری، دنی اولمو و میکل اویارزابال در کنار استعدادهای جوانی چون یامال و نیکو ویلیامز، انرژی و خلاقیتی را به تیم بخشیده که از زمان جام جهانی ۲۰۱۸ کمتر دیده شده بود. این ترکیب از تجربه و جوانی، یکی از ویژگیهای مشترک بسیاری از تیمهای قهرمان جام جهانی در طول تاریخ بوده است.
با این حال، نباید در هیجان یک بازی غرق شد. اتریش تیمی منظم و با برنامه است، اما هنوز مشخص نیست که اسپانیا در مقابل تیمهایی با کیفیت فردی برابر یا بالاتر چگونه عمل خواهد کرد. در جام جهانی، مسیر قهرمانی معمولاً از بازیهایی میگذرد که زیبایی فوتبال جای خود را به مدیریت بحران میدهد. تیمی که خواهان قهرمانی است، باید بتواند در مواقعی که عقب میافتد، بازی به وقتهای اضافه کشیده میشود یا حریف اجازه بازی همیشگی را نمیدهد، راهی برای پیروزی بیابد.
تاریخ جام جهانی نیز نشان میدهد که درخشانترین تیمهای مراحل اولیه، لزوماً قهرمان جام نشدهاند. برزیل ۱۹۸۲ شاید زیباترین فوتبال تاریخ را به نمایش گذاشت، اما قهرمان نشد. هلند ۱۹۷۴ با فوتبال مسحورکنندهاش، جام را از آن خود نکرد. حتی اسپانیا در جام جهانی ۲۰۲۲ با نمایشهای امیدوارکننده وارد مرحله حذفی شد، اما خیلی زود حذف شد. بنابراین، کیفیت فنی به تنهایی، بدون انعطافپذیری، شخصیت قوی و توانایی مدیریت لحظات حساس، تضمینکننده قهرمانی نیست.
با این حال، تفاوت اسپانیای حال حاضر با بسیاری از تیمهای قبلی در این است که این تیم تنها به زیبایی فوتبالش بسنده نمیکند. اسپانیای کنونی قادر به دفاع است، میتواند ضدحمله بزند، بازی را کنترل کند و در صورت لزوم، با صبر و حوصله منتظر اشتباه حریف بماند. شاید مهمتر از همه، این تیم دیگر احساس نمیکند که برای وفاداری به یک فلسفه خاص، باید از انعطاف تاکتیکی چشمپوشی کند.
شاید هنوز برای اعلام اسپانیا به عنوان قهرمان جام جهانی زود باشد، اما یک نکته تقریباً قطعی است: اگر تیمی قرار باشد در پایان این رقابتها جام قهرمانی را بالای سر ببرد، بعید است بدون رویارویی با اسپانیایی باشد که پس از سالها، دوباره آموخته است چگونه میان زیبایی و کارایی تعادل برقرار کند. این همان ویژگی است که همواره تیمهای بزرگ را از تیمهای صرفاً جذاب متمایز ساخته است.
