از پاننکا تا محمد صلاح: جنون جذاب فوتبال
محمد صلاح با پنالتی چیپ تماشایی خود مقابل استرالیا، مصر را برای نخستین بار در تاریخ به پیروزی در مراحل حذفی جام جهانی رساند و نام خود را در کنار اسطورههایی قرار داد که در حساسترین لحظات، جسورانهترین شیوه اجرای پنالتی در تاریخ فوتبال را برگزیدهاند.
گاهی فاصله میان نبوغ و جنون، تنها چند سانتیمتر است؛ فاصلهای به اندازه همان ضربه آرامی که به جای شلیک محکم، توپ را با خونسردی از وسط دروازه عبور میدهد. این شیوه، چیپ یا دقیقتر بگوییم، پاننکا نام دارد.
محمد صلاح در دیدار مرحله یکشانزدهم نهایی جام جهانی ۲۰۲۶ مقابل استرالیا، دقیقاً چنین لحظهای را خلق کرد. ستاره تیم ملی مصر در ضربات پنالتی، با اجرای بینقص یک ضربه به سبک «پاننکا»، نه تنها نقش مهمی در نخستین پیروزی تاریخ فراعنه در مراحل حذفی جام جهانی ایفا کرد، بلکه نام خود را در کنار بزرگترین استادان این هنر در تاریخ فوتبال ثبت کرد.
داستان این ضربه افسانهای اما به سالها پیش از تولد صلاح بازمیگردد.
در سال ۱۹۷۶، آنتونین پاننکا، هافبک چکسلواکی، در فینال جام ملتهای اروپا مقابل آلمان غربی، ضربه سرنوشتساز قهرمانی را با یک چیپ آرام به وسط دروازه به گل تبدیل کرد؛ ضربهای که پله پس از آن دربارهاش گفت: «او یا یک نابغه است یا یک دیوانه.»
از آن روز، نام پاننکا برای همیشه روی این شیوه خاص پنالتی زدن ماندگار شد.
اولین بازیکنی که این میراث را به جام جهانی آورد، میخال بیلیک، هموطن پاننکا، در جام جهانی ۱۹۹۰ ایتالیا بود. او مقابل آمریکا تلاش کرد همان ضربه را تکرار کند، اما تونی میولا فریب نخورد و توپ را مهار کرد تا تنها تلاش ناموفق پاننکا زدن در جامهای جهانی قرن بیستم را شاهد باشیم.
سالها بعد، یکی از مشهورترین پنالتیهای تاریخ فوتبال در فینال جام جهانی ۲۰۰۶ زده شد. زینالدین زیدان در آخرین مسابقه دوران حرفهای خود، زیر شدیدترین فشار ممکن، توپ را به سبک پاننکا به سمت دروازه جانلوئیجی بوفون فرستاد. توپ پس از برخورد با زیر تیر افقی، از خط دروازه عبور کرد و به گل تبدیل شد؛ هرچند در نهایت فرانسه قهرمان نشد و اخراج زیدان مقابل مارکو ماتراتزی پایان تلخی برای آن شب رقم زد.
البته پیش از زیدان، آرتیوم میلیفسکی در همان جام جهانی ۲۰۰۶ با پنالتی پانکای خود به اوکراین کمک کرده بود تا پس از تساوی بدون گل مقابل سوئیس، راهی مرحله یکچهارم نهایی شود.
چهار سال بعد در آفریقای جنوبی، دیدار فراموشنشدنی اروگوئه و غنا با پنالتی جسورانه سباستین آبرئو برای همیشه در تاریخ ماندگار شد. مهاجم اروگوئه که به عنوان بازیکن تعویضی وارد زمین شده بود، در حساسترین ضربه پنالتی، توپ را با آرامش کامل از وسط دروازه عبور داد و تیمش را به نیمهنهایی رساند.
در مقابل، همه پاننکاها پایان خوشی نداشتند. فیودور اسمولوف در جام جهانی ۲۰۱۸ روسیه تلاش کرد مقابل کرواسی همین ضربه را اجرا کند، اما دانیل سوباشیچ توپ او را مهار کرد و همان پنالتی، لحظه آغاز حذف روسها شد.
یکی دیگر از بهیادماندنیترین نمونهها به جام جهانی ۲۰۲۲ قطر برمیگردد. اشرف حکیمی، مدافع مراکش، در ضربه سرنوشتساز مقابل اسپانیا، با اعتمادبهنفسی مثالزدنی پنالتی خود را به سبک پاننکا وارد دروازه کرد و شیرهای اطلس را برای نخستین بار در تاریخ به مرحله یکچهارم نهایی جام جهانی رساند.
حالا در جام جهانی ۲۰۲۶، محمد صلاح جدیدترین عضو این باشگاه ویژه است. باشگاه زنندگان پنالتی پاننکا.
در شرایطی که مصر و استرالیا پس از ۱۲۰ دقیقه با تساوی به ضربات پنالتی رسیده بودند، هری سوتار پنالتی خود را از دست داد تا فرصت طلایی در اختیار فراعنه قرار بگیرد. صلاح پشت سومین ضربه مصر ایستاد؛ با همان استارت همیشگی، سرعتش را ناگهان کم کرد و توپ را با نهایت آرامش از وسط دروازه عبور داد؛ در حالی که مت رایان به یک سمت شیرجه زده بود.
نمایشی از اعتمادبهنفس، جسارت و آرامش که تنها بزرگترین فوتبالیستها در حساسترین لحظات از خود نشان میدهند.
از پاننکا تا زیدان، از آبرئو و حکیمی تا محمد صلاح؛ تاریخ جام جهانی بار دیگر ثابت کرد که برای اجرای چنین ضربهای، فقط مهارت کافی نیست؛ باید جرأت نابغه بودن را هم داشت.
