آغاز عصری جدید در فوتبال پرتغال با خداحافظی قریبالوقوع رونالدو
با خروج کریستیانو رونالدو از زمین در شامگاه دوشنبه و پایان رؤیای قهرمانی جهان، نه تنها دوران او در تیم ملی پرتغال، بلکه عصر تازهای برای فدراسیون فوتبال پرتغال، هم در عرصه درون زمین و هم در فضایی خارج از آن، آغاز شد.
تا یکشنبه گذشته، همچنان ابهاماتی در مورد اینکه آیا این آخرین حضور ستاره ۴۱ ساله در جام جهانی خواهد بود یا خیر، وجود داشت. اما رونالدو در نشست خبری پیش از بازی پرتغال به طور رسمی اعلام کرد که این آخرین جام جهانی اوست. با این حال، زمان و نحوه دقیق خداحافظی نهایی او با پیراهن شماره ۷ تیم ملی همچنان نامشخص است.
با فرا رسیدن یورو ۲۰۲۸ در بریتانیا و ایرلند، رونالدو ۴۳ ساله خواهد بود. اگرچه تام بردی، اسطوره فوتبال آمریکایی، در ۴۵ سالگی از دنیای حرفهای خداحافظی کرد و رونالدو نیز به نحو احسن از آمادگی جسمانی خود مراقبت میکند، اما احتمال اینکه او همچنان در ۴۵ سالگی مهاجم اصلی پرتغال باشد، بسیار ضعیف به نظر میرسد. پایان دوران رونالدو، تحولی اساسی در فوتبال پرتغال، چه در زمین و چه در ابعاد تجاری، ایجاد خواهد کرد. این بازیکن که ۱۴۶ گل ملی در کارنامه دارد، سالها چهره اصلی تیم ملی پرتغال بوده است؛ همانطور که در این جام جهانی نیز تا پیش از حذف در مرحله یکهشتم نهایی مقابل اسپانیا، مرکز توجه تمام تبلیغات و کمپینهای فدراسیون بود. رونالدو با بیش از یک میلیارد دنبالکننده در شبکههای اجتماعی، پرطرفدارترین فرد در جهان است و همانطور که شرکت نایکی به خوبی میداند، او موتور محرکه فروش پیراهن و ایجاد تعامل در شبکههای اجتماعی است. فدراسیون فوتبال پرتغال طی بیش از دو دهه حضور رونالدو، همواره کوشیده است تا از این ظرفیت عظیم نهایت بهره را ببرد.
با در نظر گرفتن میزبانی جام جهانی در ایالات متحده آمریکا - بزرگترین بازار تجاری جهان و کشوری که طبق گزارش سال ۲۰۲۳ دانشگاه لیسبون، بیش از ۱.۳ میلیون نفر از ساکنان آن ریشههای پرتغالی دارند - تمامی شرایط برای بهرهبرداری از بزرگترین دارایی فوتبالی پرتغال فراهم بود. مسئولیت اجرای این استراتژی بر عهده ژائو مدیروش کاردوسو، مدیر ارشد بازاریابی و امور تجاری فدراسیون پرتغال، بود که بیش از یک سال این سمت را بر عهده دارد. او در حاشیه نشست فوتبال پرتغال در میامی، پیش از اعلام خبر عدم حضور رونالدو در جام جهانیهای آتی، در مصاحبه با The Athletic گفت: «از همان ابتدای طراحی استراتژیها، کمپینها و برنامههای تبلیغاتی، همه چیز با تیم رونالدو هماهنگ شده بود. اگر از جایگاه او بهره نمیبردیم، واقعاً احمق بودیم. او یکی از بزرگترین برندهای جهان است، و منظورم تنها دنیای فوتبال نیست، بلکه در میان تمام برندها. آمریکا بازار بسیار مهمی است، هم برای فدراسیون پرتغال و هم برای برند شخصی CR7. از همان ابتدا تلاش کردیم راهی پیدا کنیم که هر دو برند از این همکاری سود ببرند.» کاردوسو افزود: «البته داشتن رونالدو یک مزیت بزرگ است، اما چالشهایی نیز به همراه دارد. من علاوه بر رونالدو، ۲۵ بازیکن دیگر تیم ملی را نیز در اختیار داشتم و همانطور که در زمین مسابقه باید تعادل برقرار میشد، در عرصه بازاریابی نیز باید میان استفاده از شهرت رونالدو و معرفی سایر ستارگان توازن ایجاد میکردیم. ما در این زمینه کاملاً با تیم رونالدو شفاف هستیم. حتی پیشنهادهایی از سوی آنها نیز دریافت میکنیم، چون خود رونالدو نیز از رابطه خود با فدراسیون سود میبرد. اما پیدا کردن تعادل، مهمترین مسئله است.»
به گفته کاردوسو، هنگامی که مخاطب جهانی است، استفاده از برند رونالدو امری ضروری است، اما در بازار داخلی پرتغال، چنین الزامی وجود ندارد: «اگر با مخاطبان اصلی خودمان در پرتغال صحبت میکنیم، شاید نیازی نباشد تا این حد بر کریستیانو تکیه کنیم. ما نسل جوانی داریم که میخواهیم ارتباطی بلندمدت با آنها برقرار کنیم. از این نظر مشکلی نداریم.» با این حال، خداحافظی رونالدو فدراسیون را در نقطهای حساس قرار خواهد داد. اگرچه تیم ملی پرتغال بازیکنان فوقالعادهای مانند نونو مندس، ویتینیا و برونو فرناندز را در اختیار دارد، اما هیچکدام از آنها هنوز نتوانستهاند فراتر از مرزهای فوتبال رفته و به یک پدیده فرهنگی جهانی مانند رونالدو تبدیل شوند. کاردوسو تاکید کرد که رونالدو، چه در زمین و چه خارج از آن، همچنان رابطه نزدیکی با فدراسیون خواهد داشت.
هنگامی که از او درباره احتمال سفیر فوتبال پرتغال بودن رونالدو در جام جهانی ۲۰۳۰ به میزبانی مشترک اسپانیا، پرتغال و مراکش پرسیده شد، پاسخ داد: «صددرصد مطمئنم که در سال ۲۰۳۰ نقشی خواهد داشت؛ هیچ شکی ندارم. منظورم تنها همکاری با فدراسیون نیست، بلکه نقشی برای کشور پرتغال خواهد داشت.» وی در مورد اینکه آیا شماره ۷ تیم ملی پس از خداحافظی رونالدو بایگانی خواهد شد، با احتیاط پاسخ داد: «این یک تصمیم سیاسی و سازمانی است. نمیدانم رئیس فدراسیون اصلاً به آن فکر کرده است یا نه. شاید از نظر تجاری برای من جذاب باشد، اما موضوع بسیار فراتر از مسائل تجاری است و ترجیح میدهم در این باره اظهار نظر نکنم.»
پس فدراسیون چگونه میتواند نبود چنین فوقستارهای را جبران کند؟ کاردوسو معتقد است که پس از بازنشستگی رونالدو، باید بر مرحله تازهای از رابطه او با تیم ملی سرمایهگذاری شود. او میگوید: «او اسطوره بعدی فوتبال پرتغال خواهد بود. ما برنامه «اسطورههای پرتغال» را دوباره راهاندازی کردهایم و در طول این جام جهانی، همراه با برند Visit Portugal از آن برای برنامههای تبلیغاتی استفاده میکنیم. شاید کریستیانو هم به این برنامه اضافه شود. حتی پس از خداحافظی از فوتبال، او همچنان میتواند فرصتهای تجاری جدیدی برای خود و فدراسیون ایجاد کند. هر زمان که تصمیم نهایی را بگیرد، ما آمادهایم تا مرحله بعدی همکاری میان برند رونالدو و برند فدراسیون را آغاز کنیم.» کاردوسو تاکید کرد که فدراسیون قصد ندارد «از رونالدو عبور کند»، بلکه میخواهد رابطه او، تیم ملی و فوتبال پرتغال وارد مرحلهای تازه شود. با این حال، رسیدن هر بازیکنی به جایگاهی که رونالدو در فرهنگ عامه جهان پیدا کرده، تقریباً غیرممکن است. او میگوید: «حتی مقایسه کردن هم در حق همه ناعادلانه است. این موضوع درباره لیونل مسی هم صدق میکند. وقتی از مسی و کریستیانو صحبت میکنیم، درباره دو نفر از تاثیرگذارترین شخصیتهای تاریخ صحبت میکنیم. رونالدو پرطرفدارترین فرد جهان است. نمیتوان چنین جایگاهی را با هیچ بازیکن دیگری مقایسه کرد. بنابراین کسی نخواهد آمد که دقیقاً نقش او را تکرار کند.»
