فراتر از ژاپن: مراکش، رویای فوتبال آفریقا!

تیم ملی مراکش پس از درخشش خیره‌کننده و تاریخی خود در جام جهانی ۲۰۲۲، نشان داده است که موفقیتش اتفاقی نبوده و با سرمایه‌گذاری قابل توجه، توسعه زیرساخت‌ها و جذب استعدادهای داخلی و خارجی، مسیر خود را برای تبدیل شدن به یکی از قدرت‌های مطرح فوتبال جهان هموار کرده است.

از زمان صعود شگفت‌انگیز تیم ملی مراکش به مرحله نیمه‌نهایی جام جهانی ۲۰۲۲ قطر، نگاه مسئولان ورزش این کشور به مقوله موفقیت تغییر کرده است. آنچه در قطر رخ داد، در مراکش نه یک اتفاق نادر که دیگر تکرار نشود، بلکه نقطه‌ی آغازی برای یک پروژه بلندپروازانه جهت تبدیل شدن به یکی از نیروهای تأثیرگذار در عرصه فوتبال جهان تلقی می‌شود.

گزارش مفصلی از سوی شبکه بی‌بی‌سی منتشر شده که به تفصیل این پروژه را شرح می‌دهد. در این گزارش آمده است که فدراسیون فوتبال مراکش سال‌هاست که در راستای توسعه فوتبال کشورش، طرحی جامع را دنبال می‌کند؛ طرحی که ابتدا با بهبود زیرساخت‌ها و سرمایه‌گذاری در رده‌های پایه آغاز شده، سپس با ایجاد شبکه‌ای گسترده برای شناسایی استعدادها در داخل و خارج از کشور ادامه یافته و اکنون با کسب میزبانی مشترک جام جهانی ۲۰۳۰ به همراه اسپانیا و پرتغال، وارد مرحله جدیدی شده است.

نیل وارد، مدیر پیشین عملیات فنی فدراسیون فوتبال مراکش، معتقد است که موفقیت‌های شیرهای اطلس هرگز ناشی از شانس نبوده است. او تأکید می‌کند که تیم ملی مراکش تمام ویژگی‌های لازم برای تبدیل شدن به یک قدرت جهانی در فوتبال را داراست. وارد همچنین به فضای فوق‌العاده‌ای اشاره می‌کند که پس از صعود مراکش به نیمه‌نهایی جام جهانی قطر، در شهر رباط شکل گرفت. در آن شب، خیابان‌ها تا سحرگاه مملو از هوادارانی بود که این موفقیت تاریخی را جشن می‌گرفتند.

اساس و بنیان این پروژه بر سرمایه‌گذاری‌های هنگفت بنا شده است. مراکش در سال‌های اخیر یک مرکز ملی پیشرفته برای اردوهای تیم‌های ملی، یک آکادمی فوتبال، مراکز منطقه‌ای استعدادیابی، ورزشگاه‌های بازسازی‌شده و هزاران زمین فوتبال برای استفاده علاقه‌مندان احداث کرده است. این برنامه یکی از مهم‌ترین طرح‌های توسعه ورزشی این کشور به شمار می‌رود.

به گفته وارد، هدف از ایجاد این امکانات صرفاً پرورش بازیکنان در داخل کشور نیست، بلکه مراکش تلاش می‌کند محیطی حرفه‌ای و مطابق با استانداردهای اروپایی فراهم آورد تا بازیکنان مراکشی که در اروپا متولد شده‌اند، هنگام حضور در اردوهای تیم ملی، تجربه‌ای مشابه با امکانات باکیفیتی که در باشگاه‌های اروپایی خود دارند، کسب کنند.

البته این رویکرد با مخالفت‌هایی نیز روبرو شده است. برخی فعالان اجتماعی در مراکش بر این باورند که هزینه‌های سنگین صرف شده در حوزه فوتبال می‌توانست صرف بخش‌های حیاتی‌تری مانند آموزش، بهداشت، مسکن، حمل‌ونقل و ایجاد فرصت‌های شغلی شود. با این وجود، دولت مراکش اعلام کرده است که در بودجه سال ۲۰۲۶، مبلغ ۱۱.۲ میلیارد پوند به بخش‌های آموزش و سلامت اختصاص داده که نسبت به سال گذشته ۱۶ درصد افزایش نشان می‌دهد.

مقامات فدراسیون فوتبال مراکش بر این نکته تأکید دارند که سرمایه‌گذاری در فوتبال تنها با هدف کسب افتخار در میادین ورزشی صورت نمی‌گیرد، بلکه بخشی از استراتژی این کشور برای ارتقاء جایگاه بین‌المللی از طریق «قدرت نرم» است؛ رویکردی که قادر است تصویری نوین از مراکش در سطح جهانی ارائه دهد.

یکی از ارکان کلیدی این پروژه، جذب بازیکنان مراکشی‌تباری است که در اروپا متولد شده‌اند. طبق آمارهای وزارت امور خارجه مراکش، بیش از پنج میلیون نفر از شهروندان این کشور در خارج از خاک مراکش سکونت دارند. به همین دلیل، فدراسیون فوتبال شبکه‌ای از استعدادیاب‌های تمام‌وقت را در کشورهای فرانسه، اسپانیا، هلند، آلمان و کشورهای اسکاندیناوی مستقر کرده است تا استعدادهای جوان را از سال‌های اولیه رشد و نمویشان شناسایی کرده و آن‌ها را برای پوشیدن پیراهن تیم ملی مراکش ترغیب کنند.

این سیاست به نتایج چشمگیری منجر شده است. در فهرست فعلی تیم ملی مراکش، ۱۹ بازیکن از مجموع ۲۶ نفر، متولد خارج از این کشور هستند. بسیاری از این بازیکنان شانس بازی برای تیم‌های ملی کشورهای اروپایی را داشتند. از جمله این بازیکنان می‌توان به ایوب بوعدی، هافبک باشگاه لیل، اشاره کرد که علی‌رغم حضور در تیم‌های پایه فرانسه، تصمیم گرفت برای مراکش به میدان برود. فدراسیون مراکش همچنین در سال‌های گذشته تلاش کرد تا لامین یامال را جذب کند، اما این ستاره جوان در نهایت تیم ملی اسپانیا را برگزید.

در کنار این رویکرد، مسئولان فوتبال مراکش قصد دارند سهم بازیکنانی را که به طور کامل در سیستم فوتبال داخلی این کشور پرورش یافته‌اند، افزایش دهند. کریس فان بویفلده، مدیر فنی پیشین فدراسیون، پیش از این اعلام کرده بود که هدف‌گذاری تا جام جهانی ۲۰۳۰، دستیابی به ترکیبی متعادل در تیم ملی میان بازیکنان متولد مراکش و بازیکنان متولد خارج از کشور است.

یکی دیگر از نشانه‌های موفقیت این پروژه، قهرمانی تیم زیر ۲۰ سال مراکش در جام جهانی جوانان ۲۰۲۵ بود؛ دستاوردی که منجر به سپردن هدایت تیم ملی بزرگسالان تا پایان جام جهانی ۲۰۳۰ به محمد وهبی، سرمربی وقت تیم جوانان، گردید. خود این تصمیم، مؤید تأکید فدراسیون بر تداوم یک مسیر فنی واحد است.

بی‌بی‌سی در پایان گزارش خود تأکید می‌کند که مراکش تنها به ساخت ورزشگاه‌های بزرگ و پر زرق و برق برای میزبانی جام جهانی اکتفا نکرده است، بلکه همزمان در حال ایجاد یک اکوسیستم کامل فوتبالی است؛ پروژه‌ای که از رده‌های پایه آغاز می‌شود و هدف نهایی آن، تبدیل موفقیت تاریخی جام جهانی قطر به جایگاهی پایدار در میان قدرت‌های بزرگ فوتبال جهان است.