وداع دشان، خوشآمدگویی زیدان؛ چالشها و فرصتهای پیش رو!
پس از ناکامی در فینال جام جهانی ۲۰۲۲ مقابل آرژانتین، زمان آن رسیده بود که نسل قهرمان سال ۲۰۱۸ فرانسه مورد بازسازی قرار گیرد. دیدیه دشان و دستیار خود، گی استفان، این پروژه را «اکسیژنرسانی» نام نهاده بودند. هوگو لوریس، رافائل واران، آنتوان گریزمان و اولیویه ژیرو از فوتبال ملی خداحافظی کردند تا راه را برای ظهور نسلی فوقالعاده مستعد باز کنند؛ بازیکنانی چون ویلیام سالیبا، مایکل اولیسه، دزیره دوئه، بردلی بارکولا و رایان شرکی که در کنار ستارگانی همچون کیلیان امباپه و عثمان دمبله قرار گرفتند. ترکیب این استعدادهای درخشان، همراه با سابقه درخشان فرانسه در دو جام جهانی اخیر، این تیم را به مدعی اصلی قهرمانی در نگاه بسیاری تبدیل کرده بود. این تنها نظر رسانهها و هواداران نبود؛ پاتریک ویرا، قهرمان جام جهانی ۱۹۹۸، بارها در شبکه ITV انگلیس فرانسه را شانس اول قهرمانی خوانده بود. هفتههای ابتدایی رقابتها نیز این باور را تقویت میکرد. فرانسه با ۱۰ گل زده، که با آلمان و هلند مشترک بود، بهترین خط حمله مرحله گروهی را در اختیار داشت و هر سه بازی خود را برابر سنگال، عراق و نروژ با پیروزی پشت سر گذاشت. سپس در مرحله یکشانزدهم نهایی، سوئد را به راحتی مغلوب کرد. پاراگوئه و مراکش مقاومت بیشتری از خود نشان دادند، اما فرانسه بدون دریافت گل تا نیمهنهایی پیش رفت. امباپه نیز با هشت گل در کنار لیونل مسی در صدر جدول گلزنان قرار داشت. اما بعدازظهر گرم دالاس همه چیز را دگرگون کرد. فرانسه در نمایشی کاملاً برتر، مغلوب اسپانیا شد. روزنامه اکیپ پس از بازی نوشت که رختکن فرانسه در سکوتی سنگین فرو رفته بود. تنها دشان چند کلمه کوتاه بیان کرد و از بازیکنان خواست که این شکست را در چارچوب عملکرد کلی خود در تورنمنت ببینند و آنچه را در طول رقابتها انجام دادهاند فراموش نکنند. برای دشان، این نقطه پایانی بود؛ پایان ۱۴ سال حضور او بر نیمکت تیم ملی فرانسه. جانشین احتمالی او، زینالدین زیدان، پرافتخارترین و مشهورترین فوتبالیست تاریخ فرانسه محسوب میشود.
زیدان مدتها بود که به عنوان گزینه اصلی مطرح بود. گی استفان در مصاحبهای با اتلتیک در ماه مارس گفته بود: «مردم تغییر را دوست دارند و «زیزو» نیز چهرهای بسیار محبوب است.» او حتی با خنده اشاره کرده بود که فیلیپ دیالو، رئیس فدراسیون فوتبال فرانسه، تقریباً به طور غیرمستقیم انتصاب زیدان را تأیید کرده است. دیالو نیز در مصاحبهای با Le Figaro گفته بود که نام سرمربی بعدی را میداند و با پنج گزینه فرانسوی مذاکره کرده است؛ جملهای که تقریباً همه آن را به معنای انتخاب زیدان تلقی کردند. * شکست کامل تاکتیکی مقابل اسپانیا دشان و کادر فنیاش برای سومین بار مغلوب لوئیس دلافوئنته شدند؛ پس از شکست در یورو ۲۰۲۴ و لیگ ملتهای ۲۰۲۵. مثلث میانی اسپانیا با حضور فابیان رویس، رودری و دنی اولمو، کاملاً بر بازی مسلط بود و فضا بین خطوط فرانسه را از هم گسست. البته دشان با مصدومیت جدی ویلیام سالیبا، بهترین مدافع تیمش، که در دقیقه ۲۹ به دلیل درد از ناحیه کمر مجبور به ترک زمین شد، مواجه شد. سالیبا ماهها بود که با درد بازی میکرد و حتی برخی جلسات تمرینی را از دست داده بود. او پیشتر گفته بود: «چند ماه است که با دردهای جزئی بازی میکنم. جام جهانی هر چهار سال یک بار برگزار میشود؛ باید تا انتها جنگید. صددرصد آماده نیستم، اما بسیاری دیگر هم شرایط مشابهی دارند.» * ستون فقرات فرانسه فرو ریخت مشکلات فرانسه تنها به مصدومیت سالیبا خلاصه نشد. آدرین رابیو به دلیل فشار زیاد در میانه میدان خیلی زود کارت زرد دریافت کرد و بین دو نیمه تعویض شد. مایکل اولیسه، مغز خلاق تیم، زیر فشار رودری کاملاً محو شد و در دقیقه ۷۲ تعویض گردید. امباپه و اولیسه که در شش بازی اول مسابقات ۶۶ پاس به یکدیگر داده بودند، مقابل اسپانیا تنها یک پاس مبادله کردند. عثمان دمبله، برنده توپ طلا، تقریباً از جریان بازی خارج بود. این مسابقه تأییدی کامل بر نقشه تاکتیکی اسپانیا بود و همزمان نشان داد که طرح دشان تا چه اندازه شکست خورده است. سرمربی فرانسه قصد داشت با یارگیری نفر به نفر، سبک بازی اسپانیا را خنثی کند، اما اسپانیاییها به راحتی از پرس آنها عبور کردند. امباپه پس از بازی گفت: «هماهنگی لازم را در پرس نداشتیم.»
* دشان: مربی تاکتیکی یا مدیر رختکن؟ دشان هیچگاه به عنوان یک مربی فوقالعاده نوآور تاکتیکی شناخته نشد. در بیشتر دوران حضورش، فوتبال محتاطانه را ترجیح میداد و بارها از سوی رسانههای فرانسوی به محافظهکاری متهم شد. او در این جام جهانی آزادی عمل بیشتری به بازیکنان داده بود، اما شکست مقابل اسپانیا مجدداً یادآور شد که چرا همواره به فوتبال محتاطانه گرایش داشت. نقطه قوت واقعی او بیشتر در مدیریت انسانها بود؛ ویژگیای که نویسنده آن را با کارلو آنچلوتی در تیم ملی برزیل مقایسه میکند. دشان بازیکنانی را انتخاب میکرد که بتوانند در طول هفت هفته، در فشار روحی و روانی شدید، کنار یکدیگر زندگی کنند. * رابطه صمیمی میان دشان و بازیکنان بازیکنان تیم ملی فرانسه رابطه نزدیکی با سرمربی خود داشتند. دشان به دلیل درگذشت مادرش، بازی پایانی مرحله گروهی مقابل نروژ را از دست داد و پس از آن، هنگامی که امباپه در مقابل سوئد گلزنی کرد، مستقیماً به سمت نیمکت رفت و دشان را در آغوش گرفت. بازیکنان حتی قصد داشتند در بازی مقابل نروژ با بازوبندهای مشکی به میدان بروند، اما فیفا اجازه این اقدام را صادر نکرد. گی استفان درباره دشان میگوید: «باید بتوانید استعداد هر بازیکن را بشناسید، افراد را کنار هم نگه دارید، روانشناس خوبی باشید، استراتژیست باشید و مسئولیت نتایج را بپذیرید. دیدیه آرامش را به گروه منتقل میکند. او آرام است و همین یکی از دلایل موفقیتش بوده است.» * بهترین فضای ممکن در اردوی فرانسه برخلاف تورنمنتهای پیشین، این بار هیچ نشانهای از اختلافات داخلی دیده نمیشد. دیگر خبری از حواشی جام جهانی ۲۰۱۰ یا یورو ۲۰۲۰ نبود؛ زمانی که پس از حذف مقابل سوئیس، مادر رابیو و پدر امباپه با یکدیگر درگیر شدند و بازیکنان از کیفیت هتلها و امکانات گلایه داشتند. این بار همه چیز متفاوت بود. پیش از جام جهانی، امانوئل مکرون با بازیکنان در کمپ تیم ملی شام صرف کرد. تیم در هتل فور سیزنز بوستون اقامت داشت. مقابل اتاق هر بازیکن، پوستری اختصاصی نصب شده بود. داخل اتاقها با بادکنکهای آبی، سفید و قرمز تزئین شده بود. هر بازیکن کارت اختصاصی با مشخصات خود دریافت کرد. باشگاههای ورزشی بوستون پیراهنهایی را به عنوان هدیه برای بازیکنان فرستادند. برای ژان فیلیپ ماتتا جشن تولد برگزار شد. پل پوگبا نیز چند بار به اردو سر زد.
* سفرهای آسان اما چالشهای دیگر برای فرانسه تیم ملی فرانسه، برخلاف بسیاری از تیمها، مجبور به سفرهای طولانی و طاقتفرسا نشد و بیشتر دیدارهای خود را در شمال شرقی آمریکا برگزار کرد. تنها مشکل جدی، گرمای شدید هوا در برخی مسابقات بود؛ بهویژه بازی مقابل پاراگوئه در فیلادلفیا. آن مسابقه به شدت فیزیکی و پرتنش دنبال شد. دشان پس از پایان بازی، حتی دو بازیکن قدرتمند نیمکتنشین را برای محافظت از امباپه فرستاد تا از درگیر شدن او جلوگیری کنند. امباپه پس از آن بازی گفت: «اگر لازم باشد دستمان را در لجن فرو ببریم، این کار را میکنیم. فوتبال فقط نمایشهای زیبا نیست.» دشان نیز در همان مقطع از کاپیتان خود تمجید کرد: «بعضیها امباپه را شبیه یک دیکتاتور نشان میدهند، در حالی که حقیقت دقیقاً برعکس است. او رهبر واقعی این تیم است و من خوشحالم که کاپیتان ماست.» * حواشی نژادپرستانه فرانسه در طول مسابقات با چند جنجال خارج از زمین نیز مواجه شد. پس از بازی با پاراگوئه، سلسته آماریا، سناتور پاراگوئه، امباپه را با عباراتی نژادپرستانه توصیف کرد و او را «کامرونیِ استعمارزدهای که خود را فرانسوی جا میزند» نامید. امباپه این اظهارات را «نفرتانگیز و نژادپرستانه» خواند و دولت پاراگوئه، رئال مادرید و فیفا نیز این سخنان را محکوم کردند. اندکی بعد، ماریانو راخوی، نخستوزیر سابق اسپانیا، مدعی شد تیم ملی فرانسه «هیچ بازیکن فرانسویای ندارد»؛ جملهای که واکنش شدید سفارت فرانسه و رئیس فدراسیون فوتبال این کشور را برانگیخت. * پایان تلخ یک تورنمنت امیدوارکننده امباپه با مصدومیت جزئی از ناحیه مچ پا وارد دیدار نیمهنهایی شده بود. در نهایت، هر اتفاقی که میتوانست علیه فرانسه رخ دهد، همان روز رقم خورد؛ مصدومیت سالیبا، دریافت کارت زرد و تعویض رابیو، افت ستارگان، شکست تاکتیکی و درخشش فوقالعاده اسپانیا. فرانسه که برای نخستین بار در این جام عقب افتاده بود، کاملاً شوکه شد و تا دقیقه ۸۲ حتی یک شوت در چارچوب نداشت. رایان شرکی پس از بازی گفت: «شاید وقتی همه چیز بیش از حد آسان پیش میرود، تصور میکنیم که از بقیه برتریم.» * میراث دشان و مأموریت زیدان خبر خوب برای زیدان این است که تیمی سرشار از استعداد را تحویل خواهد گرفت؛ تیمی که بخش عمده بازیکنانش هنوز در اوج یا در ابتدای دوران شکوفایی خود قرار دارند. اما همین موضوع، یعنی فشار و انتظار، تغییری نخواهد کرد. از زیدان انتظار میرود همان کاری را انجام دهد که دشان در گذشته انجام داد؛ فتح جام جهانی به عنوان سرمربی، همانطور که زمانی به عنوان بازیکن قهرمان جهان شده بود.
