وداع دشان، استقبال از زیدان: چالشها و چشماندازها!
پس از ناکامی در فینال جام جهانی ۲۰۲۲ در مقابل آرژانتین، زمان آن فرا رسیده بود که تیم قهرمان سال ۲۰۱۸ دستخوش جوانسازی شود. دیدیه دشان و دستیار او، گی استفان، این فرایند را «اکسیژنرسانی» نامیدند. چهرههای سرشناسی چون هوگو لوریس، رافائل واران، آنتوان گریزمان و اولیویه ژیرو از تیم ملی خداحافظی کردند و راه را برای ظهور نسلی بسیار مستعد هموار ساختند؛ بازیکنانی مانند ویلیام سالیبا، مایکل اولیسه، دزیره دوئه، بردلی بارکولا و رایان شرکی که اکنون در کنار ستارگانی چون کیلیان امباپه و عثمان دمبله قرار گرفتهاند. ترکیب این استعدادهای درخشان، همراه با سابقه درخشان فرانسه در دو دوره اخیر جام جهانی، این تیم را به مدعی اصلی قهرمانی در نگاه بسیاری تبدیل کرده بود. این تنها نظر رسانهها یا طرفداران نبود؛ پاتریک ویرا، قهرمان جام جهانی ۱۹۹۸، نیز بارها در شبکه ITV انگلیس از فرانسه به عنوان شانس اول قهرمانی نام برد. هفتههای ابتدایی مسابقات این تصور را بیش از پیش تقویت کرد. فرانسه با به ثمر رساندن ۱۰ گل (مشترک با آلمان و هلند) بهترین خط حمله مرحله گروهی را به خود اختصاص داد، هر سه بازی خود را مقابل سنگال، عراق و نروژ با پیروزی پشت سر گذاشت و سپس در مرحله یکشانزدهم نهایی به راحتی سوئد را حذف کرد. پاراگوئه و مراکش مقاومت بیشتری از خود نشان دادند، اما فرانسه با حفظ کلینشیت در تمام دیدارهای مرحله حذفی تا نیمهنهایی پیش رفت. امباپه نیز با هشت گل در کنار لیونل مسی در صدر جدول گلزنان قرار گرفت. اما بعدازظهر داغ دالاس همه چیز را دگرگون ساخت. فرانسه در مقابل اسپانیایی که نمایشی کاملاً برتر ارائه داد، مغلوب شد. روزنامه اکیپ پس از بازی نوشت که رختکن فرانسه در سکوتی سنگین فرو رفته بود. تنها دشان چند کلمه کوتاه با بازیکنان صحبت کرد و از آنها خواست تا این شکست را در چارچوب عملکرد کلیشان در مسابقات ارزیابی کنند و دستاوردهایشان در طول تورنمنت را از یاد نبرند. برای دشان، این پایان راه بود؛ پایان ۱۴ سال حضور او روی نیمکت تیم ملی فرانسه. جانشین احتمالی او، زینالدین زیدان، که به عنوان پرافتخارترین و مشهورترین فوتبالیست تاریخ فرانسه شناخته میشود.
زیدان از مدتها پیش به عنوان گزینه اصلی مطرح بود. گی استفان در گفتوگویی با اتلتیک در ماه مارس اظهار داشت: «مردم به دنبال تغییر هستند و «زیزو» نیز چهرهای بسیار محبوب است.» او حتی با خنده اشاره کرد که فیلیپ دیالو، رئیس فدراسیون فوتبال فرانسه، تقریباً به طور غیرمستقیم انتصاب زیدان را تأیید کرده است. دیالو نیز در مصاحبهای با Le Figaro گفته بود که از نام سرمربی بعدی اطلاع دارد و با پنج گزینه فرانسوی مذاکره کرده است؛ جملهای که تقریباً همه آن را به معنای انتخاب زیدان تفسیر کردند. * شکست کامل تاکتیکی در برابر اسپانیا دشان و کادر فنیاش برای سومین بار در این رقابتها مغلوب لوئیس دلافوئنته شدند؛ پیش از این در یورو ۲۰۲۴ و لیگ ملتهای ۲۰۲۵ نیز مغلوب او شده بودند. مثلث میانی اسپانیا متشکل از فابیان رویس، رودری و دنی اولمو، تسلط کاملی بر بازی داشت و شکافهایی را در ساختار دفاعی فرانسه ایجاد کرد. البته دشان با مصدومیت ناگهانی ویلیام سالیبا، بهترین مدافع تیمش، در دقیقه ۲۹ به دلیل درد از ناحیه کمر، با بدشانسی بزرگی روبرو شد. سالیبا ماهها بود که با درد بازی میکرد و حتی برخی جلسات تمرینی را از دست داده بود. او پیش از این گفته بود: «چند ماهی است که با دردهای جزئی بازی میکنم. جام جهانی هر چهار سال یک بار برگزار میشود؛ باید شرایط را تحمل کرد. صددرصد آماده نیستم، اما بسیاری از بازیکنان دیگر نیز در وضعیت مشابهی قرار دارند.» * فروپاشی ستون فقرات تیم ملی فرانسه مشکلات فرانسه به مصدومیت سالیبا محدود نشد. آدرین رابیو به دلیل فشار زیاد در میانه میدان، خیلی زود کارت زرد دریافت کرد و بین دو نیمه تعویض شد. مایکل اولیسه، مغز خلاق تیم، زیر فشار رودری کاملاً محو شد و در دقیقه ۷۲ تعویض گردید. امباپه و اولیسه که در شش بازی اول مسابقات ۶۶ پاس بین خود رد و بدل کرده بودند، در مقابل اسپانیا تنها یک بار به یکدیگر پاس دادند. عثمان دمبله، برنده توپ طلای سال، تقریباً از جریان بازی محو شده بود. این بازی کاملاً تأییدی بر برنامه تاکتیکی اسپانیا بود و همزمان نشان داد که طرح دشان تا چه اندازه شکست خورده بود. سرمربی فرانسه قصد داشت با یارگیری نفر به نفر، سبک بازی اسپانیا را خنثی کند، اما اسپانیاییها به راحتی از این پرس عبور کردند. امباپه پس از مسابقه اظهار داشت: «در پرس، هماهنگی لازم را نداشتیم.»
دشان، مربی تاکتیکی یا مدیر رختکن؟ دشان هرگز به عنوان یک مربی فوقالعاده نوآور تاکتیکی شناخته نمیشد. در بیشتر دوران مربیگریاش، فوتبال محتاطانه را ترجیح میداد و بارها از سوی رسانههای فرانسوی به محافظهکاری متهم شد. او در این جام جهانی آزادی عمل بیشتری به بازیکنان داده بود، اما شکست مقابل اسپانیا دوباره یادآور شد که چرا همواره به فوتبال محتاطانه تمایل داشت. نقطه قوت واقعی او بیشتر در مدیریت انسانها بود؛ ویژگیای که نویسنده آن را با کارلو آنچلوتی در تیم ملی برزیل مقایسه میکند. دشان بازیکنانی را انتخاب میکرد که بتوانند هفت هفته در فشارهای روحی و روانی شدید، در کنار هم زندگی کنند. * رابطه صمیمی میان دشان و بازیکنان بازیکنان فرانسه رابطه نزدیکی با سرمربی خود داشتند. دشان به دلیل درگذشت مادرش، دیدار پایانی مرحله گروهی مقابل نروژ را از دست داد و پس از آن، هنگامی که امباپه برابر سوئد گلزنی کرد، مستقیماً به سمت نیمکت رفت و دشان را در آغوش گرفت. بازیکنان حتی قصد داشتند در بازی مقابل نروژ با بازوبندهای مشکی بازی کنند، اما فیفا با این درخواست موافقت نکرد. گی استفان درباره دشان میگوید: «باید توانایی تشخیص استعداد هر بازیکن را داشته باشی، افراد را کنار هم نگه داری، یک روانشناس خوب باشی، استراتژیست باشی و مسئولیت نتایج را بپذیری. دیدیه آرامش را به گروه منتقل میکند. او خونسرد است و همین یکی از دلایل موفقیت او بوده است.» * بهترین فضای ممکن در اردوی فرانسه برخلاف تورنمنتهای پیشین، این بار هیچ نشانهای از اختلافات داخلی دیده نمیشد. دیگر خبری از حواشی جام جهانی ۲۰۱۰ یا یورو ۲۰۲۰ نبود؛ زمانی که پس از حذف مقابل سوئیس، مادر رابیو و پدر امباپه با یکدیگر درگیر شدند و بازیکنان از کیفیت هتلها و امکانات شکایت داشتند. این بار همه چیز متفاوت بود. پیش از جام جهانی، امانوئل مکرون، رئیس جمهور فرانسه، با بازیکنان در کمپ تیم ملی شام صرف کرد. تیم در هتل فور سیزنز بوستون اقامت داشت. در مقابل اتاق هر بازیکن، پوستر مخصوص او نصب شده بود. داخل اتاقها با بادکنکهای آبی، سفید و قرمز تزئین شده بود. هر بازیکن کارت مخصوصی با مشخصاتش دریافت کرد. باشگاههای ورزشی بوستون نیز برای بازیکنان پیراهن هدیه فرستادند. برای ژان فیلیپ ماتتا جشن تولد برگزار شد. پل پوگبا نیز چندین بار به اردو سر زد.
سفرهای آسان اما چالشهای دیگر فرانسه برخلاف بسیاری از تیمها، فرانسه مجبور به سفرهای طولانی و طاقتفرسا نشد و بیشتر دیدارهای خود را در شمال شرق آمریکا برگزار کرد. تنها مشکل جدی، گرمای شدید هوا در برخی مسابقات بود؛ به ویژه در بازی مقابل پاراگوئه در فیلادلفیا. آن مسابقه به شدت فیزیکی و پرفشار دنبال شد. دشان پس از پایان بازی، حتی دو بازیکن قدرتمند نیمکتنشین را فرستاد تا از امباپه محافظت کنند و مانع از ورود او به درگیری شوند. امباپه پس از آن بازی گفت: «اگر لازم باشد دستمان را به لجن آلوده کنیم، این کار را میکنیم. فوتبال فقط نمایشهای زیبا نیست.» دشان نیز در همان مقطع از کاپیتان تیمش تمجید کرد و گفت: «بعضیها امباپه را مانند یک دیکتاتور نشان میدهند، در حالی که واقعیت کاملاً برعکس است. او رهبر واقعی این تیم است و من خوشحالم که کاپیتان ماست.» * حواشی نژادپرستانه فرانسه در طول مسابقات با چند جنجال خارج از زمین نیز روبرو شد. پس از بازی با پاراگوئه، سلسته آماریا، سناتور پاراگوئه، امباپه را با عباراتی نژادپرستانه مورد خطاب قرار داد و او را «کامرونیِ استعمارزدهای که خود را فرانسوی جا میزند» نامید. امباپه این اظهارات را «نفرتانگیز و نژادپرستانه» توصیف کرد و دولت پاراگوئه، رئال مادرید و فیفا نیز این سخنان را محکوم کردند. اندکی بعد نیز ماریانو راخوی، نخستوزیر سابق اسپانیا، مدعی شد تیم ملی فرانسه «هیچ بازیکن فرانسویای ندارد»؛ جملهای که با واکنش شدید سفارت فرانسه و رئیس فدراسیون فوتبال این کشور مواجه شد. * پایان تلخ یک تورنمنت امیدوارکننده امباپه با مصدومیت جزئی از ناحیه مچ پا وارد دیدار نیمهنهایی شده بود. در نهایت، هر اتفاقی که میتوانست علیه فرانسه رخ دهد، در آن روز رخ داد؛ مصدومیت سالیبا، کارت زرد و تعویض رابیو، افت ستارگان، شکست تاکتیکی و درخشش فوقالعاده اسپانیا. فرانسه که برای اولین بار در این جام عقب افتاده بود، کاملاً شوکه شد و تا دقیقه ۸۲ حتی یک شوت در چارچوب هم نداشت. رایان شرکی پس از بازی گفت: «شاید وقتی همه چیز بیش از حد آسان پیش میرود، تصور میکنیم از بقیه برتر هستیم.» * میراث دشان و مأموریت زیدان خبر خوب برای زیدان این است که تیمی سرشار از استعداد را تحویل خواهد گرفت؛ تیمی که بخش عمده بازیکنانش هنوز در اوج یا در ابتدای دوران شکوفایی خود هستند. اما این موضوع به معنای فشار و انتظار نیز تغییری نخواهد کرد. از زیدان انتظار میرود همان کاری را انجام دهد که دشان در گذشته انجام داد؛ فتح جام جهانی به عنوان سرمربی، همانطور که زمانی به عنوان بازیکن قهرمان جهان شده بود.
