اسپانیا چگونه قهرمان جام جهانی شد؟
پس از ۳۹ روز و انجام ۱۰۴ مسابقه، جام جهانی ۲۰۲۶ فوتبال به پایان رسید و اسپانیا، تحت هدایت لوئیس دلافوئنته، بهعنوان قهرمان این رقابتها معرفی شد؛ تیمی که بار دیگر موقعیت خود را بهعنوان معیار و استاندارد بیرقیب فوتبال ملی در جهان تثبیت کرد. این دومین قهرمانی تاریخ اسپانیا در جام جهانی است؛ اولین بار ۱۶ سال قبل در آفریقای جنوبی، زمانی که اسپانیا پس از کسب عنوان قهرمانی اروپا به جام جهانی آمده بود، این افتخار را کسب کرده بود. این بار نیز تیم «لا روخا» با همان عنوان قهرمانی اروپا قدم به بزرگترین تورنمنت فوتبال جهان گذاشت و توانست این دستاورد را تکرار کند. در طول یک ماه گذشته، هواداران فوتبال شاهد مجموعهای از رقابتهای پرهیجان و داستانهای دراماتیک بودند؛ از جمله مهمترین آنها، بازگشت مجدد لیونل مسی به کانون توجه فوتبال جهان بود. بسیاری پیش از آغاز جام جهانی ۲۰۲۶ مطمئن نبودند که از مسی در بالاترین سطح فوتبال چه انتظاری باید داشت؛ بهویژه سه سال پس از انتقال او از پاریسنژرمن به تیم آمریکایی اینتر میامی در لیگ MLS.
اما مسی با عملکرد خود تمامی تردیدها را از بین برد. او در این رقابتها بهعنوان دومین گلزن برتر و بهطور مشترک دومین پاسور برتر جام جهانی شناخته شد و نشان داد که حتی در ۳۹ سالگی، همچنان کیفیت و نبوغ فوتبالی ستارهای را دارد که پرورشیافته مکتب فوتبال بارسلونا است. با این حال، با وجود تمامی دستاوردهایی که مسی در این جام به دست آورد، رساندن تیمش به یک قهرمانی دیگر، این بار بیش از حد دشوار بود. او در نهایت مجبور شد مقام دوم را بپذیرد و جام را به اسپانیایی واگذار کند که شایسته قهرمانی بود؛ همان کشوری که از ۱۳ سالگی تا زمان جداییاش از کاتالونیا در سال ۲۰۲۱، مسیر رشد فوتبالی مسی را شکل داد. این تحلیل تاکتیکی جام جهانی، جزئیات پیروزی اسپانیا در فینال برابر آرژانتین را بررسی میکند. اگرچه نتیجه نهایی برای همیشه ۱-۰ ثبت خواهد شد، اما خود مسابقه یکی از یکطرفهترین فینالهای تاریخ جام جهانی بود. این تحلیل توضیح میدهد که چرا اسپانیا از همان سوت آغاز مسابقه بر بازی مسلط شد، اما چرا نتوانست خیلی زودتر کار آرژانتین را تمام کند. بهطور ویژه، حرکتهای هوشمندانه هافبکهای اسپانیا باعث شد ساختار دفاعی آرژانتین از هم باز شود و فضاهایی برای پیشروی با توپ در طول مسابقه ایجاد گردد. از سوی دیگر، پرس شدید، سازمانیافته و هماهنگ اسپانیا نیز به قهرمان جدید جهان کمک کرد تا تیمی را که پیش از آن قهرمان جهان بود، تحت فشار دائمی قرار دهد. با گذشت زمان، خستگی جسمی و ذهنی آرژانتین که حاصل مسیر دشوار آنها در مراحل حذفی بود، بیش از پیش آشکار شد و اسپانیا توانست برتری خود را تا پایان مسابقه حفظ کند.
تیم ملی اسپانیا، قهرمان جدید جهان، مسابقه مقابل آرژانتین را با آرایش پایه ۴-۲-۳-۱ آغاز کرد؛ اونای سیمون در دروازه قرار داشت و خط دفاعی چهار نفره این تیم از راست به چپ شامل پدرو پورو، پائو کوبارسی، ایمریک لاپورت و مارک کوکوریا بود. در خط میانی، رودری و فابیان رویز بهعنوان دو هافبک مرکزی بازی کردند. جلوتر از آنها، دنی اولمو در نقش شماره ۱۰ قرار داشت و لامین یامال و آلکس بائنا بهترتیب در سمت راست و چپ او بازی میکردند. در خط حمله نیز میکل اویارزابال مهاجم نوک اسپانیا بود. لوئیس دلافوئنته در جریان مسابقه شش تعویض انجام داد. نخستین دو تغییر او کمی پس از رسیدن بازی به دقیقه ۶۰ انجام شد؛ جایی که فران تورس و پدری به جای میکل اویارزابال و فابیان رویز وارد زمین شدند. حدود ۱۳ دقیقه بعد، اسپانیا یک تعویض دوگانه دیگر انجام داد؛ نیکو ویلیامز و میکل مرینو به جای آلکس بائنا و دنی اولمو وارد بازی شدند. آخرین تعویض دوگانه اسپانیا در نیمه اول وقتهای اضافه انجام شد؛ جایی که مارتین زوبیمندی و اریک گارسیا جای رودری و ایمریک لاپورت را گرفتند.
در طول مسابقه، هافبکهای مرکزی اسپانیا هنگام شروع بازیسازی، حتی عمیقتر به عقب میآمدند و خود را بسیار نزدیکتر به مدافعان میانی قرار میدادند؛ فاصله آنها از خط دفاعی بهمراتب کمتر از دنی اولمو در نقش شماره ۱۰ بود. هدف از این حرکت، بیرون کشیدن زوج هافبک مرکزی آرژانتین، یعنی الکسیس مکآلیستر و انزو فرناندس، از بلوک فشرده دفاعی و کشاندن آنها به موقعیتهای بالاتر برای پرس کردن بود؛ زیرا آنها کاملاً مصمم بودند که اجازه ندهند هافبکهای مرکزی اسپانیا بهراحتی صاحب توپ شوند. رودری تقریباً در تمامی مراحل آغاز حملات اسپانیا تحت یارگیری قرار داشت؛ گاهی یکی از دو هافبک مرکزی آرژانتین او را دنبال میکرد و گاهی خولیان آلوارس از خط حمله عقب میآمد تا اگر هافبک منچسترسیتی فضای کافی داشت، او را مهار کند. پیامد این وضعیت، ایجاد فضای خالی پشت سر هافبکهای آرژانتین بود؛ فضایی که اسپانیا میتوانست با پاسهای رو به جلو، معمولاً از سوی مدافعان میانی یا مدافعان کناری، از آن بهره ببرد. چهار بازیکن هجومی اسپانیا در مناطق بالاتر زمین با هوشمندی این فضاها را اشغال میکردند تا پاسهای پیشرونده را دریافت کنند؛ سپس تلاش میکردند با چرخش، حرکت با توپ و ترکیب با یکدیگر، موقعیتهای گلزنی ایجاد کنند. بازیسازی اسپانیا در اصل بر پایه ایجاد فاصله عمودی در بلوک میانی دفاعی آرژانتین بنا شده بود. حرکتهای هوشمندانه رودری و فابیان رویز بارها در طول مسابقه این جدایی را ایجاد کرد و در نتیجه، فضاهایی برای حمله در مناطق بین خطوط آرژانتین به وجود آمد.(به عکس زیر دقت کنید)
مطابق عکس، مکآلیستر و انزو فرناندس به دنبال رودری و فابیان رویز تا مناطق عمیقتر زمین عقب آمدهاند، در حالی که نیکولاس گونزالس نیز به سمت مرکز زمین متمایل شده است. در نتیجه، پدرو پورو، مدافع راست اسپانیا، فضای آزادی برای دریافت توپ از پائو کوبارسی دارد و همچنین فضای خالی مقابل او برای پیشروی وجود دارد. با این حال، همانطور که در ادامه و در شکل ۴ مشاهده میکنیم، پورو در نهایت تصمیم میگیرد از این فضا استفاده نکند؛ چراکه حرکت لیساندرو مارتینس در پشت بازیکنی که قرار بود پاس را دریافت کند، باعث تغییر شرایط و محدود شدن این گزینه میشود.
از آنجا که هافبکهای آرژانتین در مناطق بالاتر زمین درگیر مهار همتایان اسپانیایی خود بودند، مدافعان میانی آرژانتین بارها مجبور شدند مقابل مهاجمان اسپانیا که به دنبال دریافت توپ در فضاهای خالی ایجادشده بودند، وارد عمل شوند. لیساندرو مارتینس و کریستیان رومرو در نبردهای یک در مقابل یک (۱v۱) راحت و توانمند هستند. همین ویژگی باعث شد آنها بتوانند تا حد زیادی مهاجمان اسپانیا را متوقف کنند یا مسیر پاسهای رو به جلو را ببندند؛ همانطور که در شکل ۴، مارتینس موفق به انجام این کار میشود و در شکل ۵ نیز رومرو همین وظیفه را بهخوبی انجام میدهد.
رومرو در این مسابقه در هر سه دوئل دفاعی خود موفق بود، در حالی که لیساندرو مارتینس در یکی از دو دوئل زمینیاش پیروز شد. دوئل ناموفق او زمانی رقم خورد که برای متوقف کردن یک ضدحمله اسپانیا، در نزدیکی یکسوم دفاعی خودی مرتکب خطا شد. فاکوندو مدینا که در نیمه دوم جای رومرو را گرفت نیز مدافعی قابل اعتماد است؛ بهخصوص زمانی که باید بهصورت فعال وارد دوئلهای زمینی شود. اما نیکولاس اوتامندی که در نیمه اول جای لیساندرو مارتینس را گرفت، در چنین موقعیتهایی راحت نیست و اسپانیا بهشکل هوشمندانهای این ضعف را با پاسهای رو به جلو از سمت راست زمین مورد هدف قرار داد. در تصویر زیر (شماره ۶)، نمونهای از این تاکتیک را میبینیم: فابیان رویز در عمق زمین صاحب توپ میشود و آن را برای دنی اولمو در فضایی پشت سر هافبکهای مرکزی آرژانتین ارسال میکند. اوتامندی تصمیم میگیرد برای پرس کردن اولمو از خط دفاع خارج نشود. در نتیجه، فضای کافی در اختیار اولمو قرار میگیرد تا با چرخش بدن، رو به جلو حرکت کند و تلاش کند وارد یکسوم هجومی زمین شود.
