از انتقادات مهدی طارمی تا جنجالهای جهانی؛ جام جهانی ۲۰۲۶ در سایه تصمیمات اینفانتینو
جام جهانی ۲۰۲۶ تقریباً به جام جهانی جیانی اینفانتینو بدل شده بود. این همان تصویری بود که رئیس فیفا سالها در ذهن داشت: تورنمنتی با میزبانی چندین کشور، ۱۰۴ مسابقه، ورزشگاههای مملو از تماشاگر با وجود قیمتهای بسیار بالای بلیت، افزایش تعداد تیمها از ۳۲ به ۴۸ تیم و درآمدی پیشبینیشده بیش از ۱۰ میلیارد دلار. به همین دلیل، زمانی که اینفانتینو با کتوشلوار رسمی و کفشهای ورزشی سفیدرنگِ دارای نشان فیفا، در کنار دونالد ترامپ جام قهرمانی را در ورزشگاه متلایف نیوجرسی به رودری، کاپیتان اسپانیا، اهدا کرد، قرار بود آن لحظه نقطه اوج دوران ریاستش باشد؛ لحظهای که جایگاه تقریباً دستنیافتنی او را بیش از پیش تثبیت کند، هرچند بسیاری همچنان از شیوه مدیریت او ناراضی باشند. اینفانتینو توانست از انتقادهایی که به خاطر سفرهای مداوم با جت شخصی برای تماشای دو مسابقه در هر روز مطرح میشد، جان سالم به در ببرد. همچنین اعتراضها به جنجالیترین نوآوری این جام جهانی ــ وقفههای اجباری نوشیدن آب در میانه هر نیمه، حتی در مسابقاتی که در ورزشگاههای سرپوشیده برگزار میشدند، و بهویژه تجاریسازی این وقفهها ــ در نهایت چندان گسترده نبود. اما اتفاقی رخ داد که اینفانتینو نتوانست از سایه آن فرار کند. در داخل فیفا، برخی از کارکنان او را با لقب «P» (مخفف President یا «رئیس») خطاب میکنند. با این حال، مهمترین اتفاق این جام جهانی، ماجرای تماس تلفنی دونالد ترامپ با او بود. ترامپ پس از اخراج فولارین بالوگون، مهاجم تیم ملی آمریکا، در دیدار برابر بوسنی و هرزگوین، با اینفانتینو تماس گرفت و نسبت به محرومیت این بازیکن اعتراض کرد؛ محرومیتی که باعث میشد بالوگون دیدار حساس مرحله یکهشتم نهایی برابر بلژیک را از دست بدهد. پس از این تماس، کمیته انضباطی فیفا ــ که فیفا تأکید میکند نهادی مستقل است ــ محرومیت یک جلسهای بالوگون را تعلیق کرد و در نتیجه او اجازه یافت در مهمترین مسابقه تیم ملی آمریکا طی چند دهه اخیر به میدان برود. شب پیش از فینال، در یکی از مراسمهای رسمی فیفا که در برج ترامپ نیویورک برگزار شد ــ ساختمانی که فیفا بخشی از فضای اداری خود را از رئیسجمهور آمریکا اجاره کرده است ــ ترامپ از اینفانتینو بابت «یک تصمیم عالی دیگر» تشکر کرد.
اما همه چنین نظری نداشتند. این جنجال ضربهای جدی به اعتبار اینفانتینو وارد کرد. اینفانتینو، ۵۶ ساله، در کنار ترامپ گفت:
«این جام جهانی از تمام انتظارات فراتر رفت.»
او سپس از حاضران خواست برای رئیسجمهور آمریکا دست بزنند و ادامه داد:
«این بزرگترین رویداد انسانی، اجتماعی و فرهنگی است که بشر تاکنون به خود دیده است. بابت آن از شما تشکر میکنم. یک کشور قهرمان جهان خواهد شد، اما جهان از پیش برنده شده است؛ آمریکا برنده شده، فیفا برنده شده است.»
تا پیش از دخالت ترامپ در پرونده بالوگون، اینفانتینو میتوانست با قدرت استدلال کند که، با وجود نزدیکی آشکارش به دولت آمریکا، نتیجه نهایی ارزش این شیوه عمل را داشته است. اما اکنون دفاع از این دیدگاه بسیار دشوارتر شده و سایه دخالت سیاسی بر سراسر جام جهانی ۲۰۲۶ سنگینی میکند. جام جهانی اینفانتینو از مکزیکوسیتی آغاز شد؛ جایی که پیش از مسابقه افتتاحیه بین مکزیک و آفریقای جنوبی در ورزشگاه آزتکا، در نشست خبری حاضر شد. او بهدلیل پاسخش به پرسشی درباره اینکه آیا کنترل جام جهانی را از دست داده است یا نه، بهشدت مورد انتقاد قرار گرفت. این سؤال پس از آن مطرح شد که عمر آرتان، داور سومالیایی که قرار بود در جام جهانی قضاوت کند، اجازه ورود به ایالات متحده را پیدا نکرد. از آن زمان تاکنون، اینفانتینو ــ طبق اطلاعات وبسایتی که میزان انتشار آلایندههای این مسابقات را رصد میکند ــ با جت شخصی متعلق به قطر ایرویز، یکی از حامیان مالی فیفا، بیش از ۱۰۰ هزار کیلومتر سفر کرده است تا بتواند تقریباً هر روز دو مسابقه را از نزدیک تماشا کند. منابعی در فیفا که نخواستند نامشان فاش شود، به The Athletic گفتند اینفانتینو مسابقاتی را که امکان حضور در آنها را نداشت، هنگام سفر، در صندلی عقب خودروی تشریفاتی یا داخل همان جت شخصی تماشا میکرد. علاوه بر جت اختصاصی، طبق توافق فیفا با شهرهای میزبان، او در تمام سفرهایش از اسکورت پلیس نیز برخوردار بود؛ موضوعی که خبرنگاران The Athletic هنگام خروج او از هتل ریتز کارلتون ساوث بیچ در میامی پس از اجلاس فیفا در ماه ژوئن از نزدیک مشاهده کردند. پیش از مرحله نیمهنهایی نیز اینفانتینو برای شرکت در مراسم تشییع شیخ حمد بن خلیفه آل ثانی، امیر پیشین قطر، به دوحه سفر کرد و درباره آن در صفحه اینستاگرامش نیز مطلبی منتشر کرد. تشخیص اینکه اینفانتینو در ورزشگاهی حضور دارد، چندان دشوار نیست. Host Broadcast Service (HBS)، شرکت تهیهکننده تصاویر رسمی جام جهانی که ۴۹ درصد آن متعلق به فیفاست، طبق توافق با فیفا موظف است در هر نیمه مسابقه، دستکم یک بار تصویر بلندپایهترین مقام حاضر در ورزشگاه را پخش کند. به همین دلیل، معمولاً در نیمه نخست و اغلب پیش از وقفه نوشیدن آب، تصویر اینفانتینو روی صفحه تلویزیون ظاهر میشود.
اما بیشترین توجه به اینفانتینو خارج از زمین مسابقه جلب شد. از انتقادهای مهدی طارمی، کاپیتان تیم ملی ایران، درباره مشکلات متعدد تیمش در طول مسابقات گرفته تا اعتراض یوفا که اعلام کرد فیفا با ماجرای بالوگون از «یک خط قرمز» عبور کرده است. یکی از منابع فیفا در دفاع از اینفانتینو گفت:
«او باید با سروصدای زیادی از سوی افرادی در دنیای فوتبال که به دنبال منافع شخصی خود هستند، کنار بیاید؛ اما همیشه تمرکزش بر منفعت کلی فوتبال است.»
با این حال، یک نکته نیز قابل توجه است. در مراسم قرعهکشی مرحله گروهی جام جهانی در واشنگتن، اینفانتینو جام تازهتأسیس "جایزه صلح فیفا" را به ترامپ اهدا کرده بود. اما اندکی بعد، رئیسجمهور آمریکا دستور انجام مجموعهای از عملیاتهای نظامی آمریکا، از جمله در ونزوئلا، ایران و دریای کارائیب را صادر کرد؛ اتفاقی که باعث شد این جایزه بیش از پیش مورد تمسخر و انتقاد قرار گیرد. البته عدهای هم ممکن است این سؤال را مطرح کنند که آیا قیمتهای سرسامآور بلیتهای جام جهانی ۲۰۲۶ واقعاً در راستای «منافع عمومی فوتبال» بوده است یا نه؛ هرچند فیفا استدلال میکند که چون یک سازمان غیرانتفاعی است، درآمد حاصل از فروش بلیتها دوباره در توسعه فوتبال سرمایهگذاری میشود. اندکی پیش از آغاز فینال یکشنبه میان اسپانیا و آرژانتین، اینفانتینو در بخش استوری اینستاگرام خود میلیونها دنبالکنندهاش را به وبسایتی هدایت کرد که در آن میتوانستند با پرداخت ۱۲ هزار دلار، «اولین حلقه قهرمانی (Champions Ring) در تاریخ جام جهانی» را خریداری کنند. این اقدام نیز برای بسیاری، نمونه دیگری از تجاریسازی بیسابقه جام جهانی تحت مدیریت جیانی اینفانتینو بود. اینفانتینو، برخلاف جامهای جهانی روسیه ۲۰۱۸ و قطر ۲۰۲۲، پیش از دیدار فینال در نشست خبری پایانی شرکت نکرد. او همچنین در برنامهای رسانهای که قرار بود روز جمعه در رویداد Fanatics Fest در نیویورک و در کنار ریو فردیناند، مدافع سابق تیم ملی انگلیس، حضور داشته باشد نیز شرکت نکرد. در ابتدا نام او در برنامه رسمی برگزارکنندگان این رویداد دیده میشد، اما تا صبح جمعه از جدول برنامهها حذف شده بود. با این حال، فیفا در گزارشی که درباره این رویداد در وبسایت خود منتشر کرد، از اینفانتینو با عنوان «اسطوره فوتبال» یاد کرد و نام او را در کنار چهرههایی مانند دیوید بکام، کاکا، آنتوان گریزمان و روبرتو کارلوس قرار داد. با وجود اینکه جنجالهای مربوط به عمر آرتان، مشکلات تیم ملی ایران و تعلیق محرومیت فولارین بالوگون بخش بزرگی از توجه رسانهها را به خود اختصاص داد، کیفیت فوتبال در طول شش هفته برگزاری مسابقات بسیار چشمگیر و تماشایی بود. فیفا نیز دقیقاً بر همین نکته تکیه خواهد کرد؛ در کنار موفقیت تجاری عظیم این تورنمنت.
اینفانتینو اخیراً حتی از احتمال افزایش دوباره تعداد تیمهای جام جهانی ۲۰۳۰ به ۶۴ تیم سخن گفته است و میتواند موفقیت نخستین جام جهانی ۴۸ تیمی را بهعنوان مدرکی برای عملی بودن این ایده مطرح کند. اینفانتینو پیشتر اعلام کرده است که قصد دارد بار دیگر برای ریاست فیفا نامزد شود؛ دورهای که طبق اساسنامه این نهاد، آخرین دوره قانونی ریاست او خواهد بود. حتی اگر رقیبی برای به چالش کشیدن او وارد میدان شود، اینفانتینو از هماکنون از حمایت گسترده بخش بزرگی از بیش از ۲۰۰ فدراسیون عضو فیفا برخوردار است. درآمدهای فیفا نیز با سرعتی بیشتر و در حجمی بیسابقه در حال افزایش است و هنگامی که اینفانتینو آمریکا را ترک میکند، حتی با وجود ضربه سنگینی که ماجرای فولارین بالوگون به اعتبارش وارد کرد، در نهایت همین موفقیت مالی مهمترین عامل جلب رأی فدراسیونهای عضو به شمار میرود. و برای اینفانتینو، که بار دیگر نشان داده توانایی عبور از شدیدترین موجهای انتقاد را دارد، احتمالاً همین موضوع بسیار مهمتر از اعتبارش نزد افکار عمومی یا حتی تصویری است که از سازمان تحت رهبریاش در ذهن مردم شکل میگیرد.
