هفت هشدار در جام جهانی: نگرانیها از تبانی افزایش یافت
فیفا چندی پیش با انتشار گزارشی رسمی اعلام کرد که هیچ نشانی از تبانی یا فعالیت مشکوک در بازارهای شرطبندی جام جهانی ۲۰۲۶ دیده نشده است. با این حال، خلاصهای از گزارش یک نهاد مستقل بینالمللی، روایتی متفاوت را ارائه میدهد و از ثبت هفت هشدار در خصوص احتمال وقوع تخلفات مرتبط با شرطبندی در جریان این رقابتها خبر میدهد. این یافتهها متعلق به «گروه کپنهاگ» است؛ یک شبکه بینالمللی مستقل که وظیفه شناسایی، مقابله و پیشگیری از دستکاری در مسابقات ورزشی را بر عهده دارد. این نهاد پس از اتمام نظارت بر تمامی ۱۰۴ مسابقه جام جهانی ۲۰۲۶، نتایج اولیه بررسیهای خود را منتشر کرده است.
اگرچه گزارش کامل این نهاد هنوز منتشر نشده، اما شورای اروپا خلاصهای از یافتههای آن را منتشر کرده است. این خلاصه نشان میدهد که چندین اتفاق در طول جام جهانی به عنوان موارد مشکوک به بینظمی یا رفتارهای غیرعادی در بازارهای شرطبندی ثبت شدهاند.
یکی از این موارد، کارت قرمز تمبا زوانه، کاپیتان تیم ملی آفریقای جنوبی، در دقیقه ۸۴ بازی افتتاحیه مقابل مکزیک است. این اخراج، از نظر الگوهای شرطبندی، توسط برنامههای اختصاصی گروه کپنهاگ که تمام پلتفرمهای شرطبندی را رصد کردهاند، به عنوان یکی از موارد قابل بررسی ثبت شده است.
مورد دوم به «Polymarket»، یک پلتفرم آمریکایی بازار پیشبینی مبتنی بر ارزهای دیجیتال، مربوط میشود. در این پلتفرم، حدود ۴.۸ میلیون دلار روی این گزینه شرط بسته شده بود که اسپانیا موفق به شکست کیپورد در مرحله گروهی نخواهد شد. این مسابقه در نهایت با تساوی بدون گل خاتمه یافت.
سومین مورد، وقفه سه و نیم دقیقهای تیم داوری ویدئویی (VAR) برای مردود اعلام کردن گل فران تورس در جریان پیروزی ۴ بر صفر اسپانیا مقابل عربستان سعودی است. این اتفاق نیز در گزارش به عنوان یکی از هشدارهای احتمال بینظمی در شرطبندیها ثبت شده است.
گزارش گروه کپنهاگ همچنین به موضوع فولارین بالوگان، مهاجم تیم ملی آمریکا، پرداخته است. در دوم جولای، روزی که بالوگان در دیدار مرحله یکهشتم نهایی مقابل بوسنی و هرزگوین کارت قرمز دریافت کرد، «Polymarket» بازاری با این پرسش ایجاد کرد: «آیا فولارین بالوگان مقابل بلژیک بازی خواهد کرد؟»
این در حالی است که کمیته انضباطی فیفا تنها در پنجم جولای به طور رسمی تایید کرد که محرومیت این بازیکن تعلیق شده و او مجاز به حضور در بازی مقابل بلژیک خواهد بود.
گروه کپنهاگ تاکید کرده است که برای هیچیک از ۱۴ بازیکن دیگری که در طول جام جهانی کارت قرمز دریافت کردند، در «Polymarket» بازار مشابهی ایجاد نشد. این بازیکنان همگی محرومیت کارت قرمز خود را پشت سر گذاشتند و برخلاف بالوگان، محرومیتشان بخشیده نشد.
گروه کپنهاگ که تحت چارچوب «کنوانسیون ماکولین» شورای اروپا فعالیت میکند – معاهدهای چندجانبه که با هدف مقابله با تبانی از طریق تقویت قوانین بینالمللی تدوین شده است – اعلام کرده درخواستی رسمی برای دریافت توضیح کتبی از فیفا در خصوص پرونده بالوگان ارسال کرده است.
وبسایت اتلتیک، که مدعی است خلاصه گزارش گروه کپنهاگ را بررسی کرده، میگوید برای دریافت واکنش رسمی با فیفا و شرکت «Polymarket» تماس گرفته، اما تاکنون پاسخی دریافت نکرده است.
کریستین کیلب، کارشناس صنعت شرطبندی که سابقه همکاری با چندین دولت در زمینه قوانین نظارت بر شرطبندی را دارد و پیشتر با گروه کپنهاگ همکاری کرده است، هرچند در تهیه این گزارش نقشی نداشته، به اتلتیک گفت مواردی که به عنوان هشدار ثبت شدهاند، لزوماً به معنای وقوع تبانی نیستند و ممکن است دلایل دیگری داشته باشند.
عملیات نظارتی گروه کپنهاگ با هماهنگی «کارگروه سلامت رقابتهای فیفا» انجام شده است؛ کارگروهی که خود گروه کپنهاگ و شورای اروپا، با وجود استقلالشان، از اعضای آن محسوب میشوند.
روز سهشنبه، کارگروه سلامت رقابتهای فیفا گزارش خود را منتشر و اعلام کرد که در هیچیک از مسابقات جام جهانی «هیچ فعالیت مشکوک در بازارهای شرطبندی یا نشانهای از دستکاری مسابقات» شناسایی نشده است.
اما تنها یک روز بعد، گروه کپنهاگ اعلام کرد که در سیستم نظارتی خود هفت «هشدار زرد» در جریان جام جهانی ثبت کرده است.
بر اساس تعاریف این نهاد، هشدارهای زرد زمانی صادر میشوند که «چندین نشانه مختلف از بینظمی» مشاهده شود؛ نشانههایی که میتوانند شامل «نوسانات غیرقابل توضیح ضرایب شرطبندی، شایعات منتشرشده در شبکههای اجتماعی یا اطلاعات دریافتی از منابع مختلف» باشند.
گروه کپنهاگ رخدادها را در چهار سطح رنگی دستهبندی میکند؛ سبز به معنای وضعیت عادی، زرد به معنای افزایش جزئی سطح هشدار، نارنجی به معنای افزایش قابل توجه سطح هشدار و قرمز به عنوان بالاترین سطح هشدار.
کیلب در ادامه گفت: «هشدارهای گروه کپنهاگ میتواند ناشی از رفتارهای غیرمعمولی مثل تغییرات ضرایب یا جابهجایی نقدینگی برای پوشش ریسک باشد. دلایل زیادی وجود دارد که هیچ ارتباطی با تبانی ندارند.»
این کارشناس افزود: «مشکل اصلی زمانی ایجاد میشود که احتمال تعارض منافع یا دسترسی افراد به اطلاعات داخلی وجود داشته باشد. وقتی درباره بازارهای پیشبینی صحبت میکنیم، ممکن است رفتارهای غیرعادی مشاهده کنیم اما باید بسیار محتاط باشیم، زیرا این بازارها میتوانند برای پوشش ریسک مورد استفاده قرار بگیرند.»
او در ادامه توضیح داد: «اگر شما یک شرکت سنتی شرطبندی باشید، ممکن است در برخی مسابقات تقریباً همه روی پیروزی یک تیم بسیار قدرتمند شرط ببندند. از نگاه آن شرکت، حجم این شرطها میتواند بیش از حد بالا باشد و اگر شرکت کوچکی باشد، چنین شرایطی برایش ریسک مالی ایجاد میکند. به همین دلیل ممکن است از بازارهای پیشبینی مثل Polymarket برای پوشش این ریسک استفاده کند. در عمل، شرکت با شرطبندی روی سناریوی پیروز نشدن تیم مدعی، نوعی بیمه برای خودش ایجاد میکند. به این ترتیب، اگر تیم مدعی برنده نشود، زیانهای احتمالی ناشی از شرطهای قبلی تا حد زیادی جبران خواهد شد.»
کارگروه سلامت رقابتهای فیفا نخستین بار در جام جهانی زنان ۲۰۱۹ تشکیل شد و از آن زمان در تمامی جامهای جهانی فعال بوده است. گروه کپنهاگ نیز در تمام این رقابتها با این کارگروه همکاری و هماهنگی داشته است.
برآورد گروه کپنهاگ نشان میدهد که در مجموع حدود ۲۴۰ میلیارد دلار روی مسابقات جام جهانی ۲۰۲۶ شرطبندی شده است؛ رقمی که تقریباً دو برابر حجم شرطبندی جام جهانی ۲۰۲۲ قطر است.
این نهاد همچنین اعلام کرده است که ۱۵ مسابقه جام جهانی را تحت نظارت ویژه قرار داده؛ بهویژه دیدارهای دور پایانی مرحله گروهی. علاوه بر این، ۱۲ جنجال مهم مسابقات از منظر خطرات احتمالی برای سلامت رقابتها مورد بررسی قرار گرفته است.
کیلب در این باره گفت: «حجم شرطبندی در جام جهانی آنقدر بزرگ است که نتیجهگیری بر اساس ارقام خام بسیار دشوار خواهد بود. هر مسابقه جام جهانی میلیاردها دلار گردش مالی در بازار شرطبندی ایجاد میکند.»
گروه کپنهاگ همچنین اعلام کرد که برای نخستین بار، بازارهای پیشبینی مانند «Polymarket» و «Kalshi»، که یکی از شرکای رسمی فیفا محسوب میشود، به صورت مداوم تحت نظارت قرار گرفتند. این بازارها در فضایی فعالیت میکنند که قوانین آن در کشورهای مختلف متفاوت است و چارچوبهای نظارتی آن به سرعت در حال تغییر و تکامل است.
چد بینون، تحلیلگر حوزه بازی و هتلداری در شرکت خدمات مالی Macquarie Group، اوایل این هفته به روزنامه نیویورک تایمز گفت عملکرد بازارهای پیشبینی در جریان جام جهانی «از تمام برآوردهایی که ما پیشبینی کرده بودیم، فراتر رفت.»
گروه کپنهاگ در گزارش خود نوشته است: «این بازارهای پیشبینی چالشهایی کاملاً بیسابقه ایجاد میکنند. آنها امکان شرطبندی روی طیف بسیار گستردهای از رویدادها را فراهم میکنند، آن هم اغلب به صورت ناشناس و با استفاده از روشهای پرداختی که ردیابی آنها دشوار است. نظارت بر چنین بازارهایی برای نخستین بار در یک رقابت بینالمللی انجام شده است.»
