انقلاب در لیگ برتر؛ قانون نسبت هزینه اسکواد جایگزین فیرپلی مالی شد
با آغاز فصل ۲۷-۲۰۲۶ لیگ برتر انگلیس، قانون جدیدی موسوم به «نسبت هزینه اسکواد» (SCR) جایگزین مقررات پیشین «سود و پایداری» (PSR) خواهد شد. این تغییر، که نام فارسی آن «قانون سود و دوامپذیری» به «نسبت هزینه اسکواد» بدل میشود، ساختار مالی باشگاهها را دگرگون خواهد کرد.
باشگاههای لیگ برتر در ماه نوامبر سال گذشته به این تغییر رأی مثبت دادند و مقرر شد از فصل پیش رو اجرایی شود. این اصلاحات که با پیشنهاد خود باشگاهها صورت گرفته، شباهت زیادی به قوانین مالی یوفا برای تیمهای حاضر در رقابتهای اروپایی دارد و موجب تغییرات قابل توجهی در فیرپلی مالی داخلی انگلیس خواهد شد.
قانون جدید، سقف هزینهها را بر اساس درآمد باشگاهها تعیین میکند.
در سیستم پیشین PSR، معیار اصلی محاسبه، میزان زیان باشگاهها بود. طبق آن قانون، باشگاهها در یک بازه سهساله مجاز به ثبت ضرری بیش از ۱۰۵ میلیون پوند نبودند.
اما در قانون جدید، رویکرد به کلی تغییر کرده است. اکنون باشگاهها بر اساس نسبت هزینههای فوتبالی خود به کل درآمدشان سنجیده میشوند و این نسبت نباید از ۸۵ درصد کل درآمد باشگاه تجاوز کند.
متن رسمی این مقررات بیان میدارد: «نسبت هزینه تیم (SCR) چارچوبی مالی است که هزینههای فوتبالی باشگاههای لیگ برتر را حداکثر معادل ۸۵ درصد درآمدشان، به همراه نتیجه خالص مالی مانند سود یا زیان حاصل از فروش بازیکنان، محدود میکند.»
یکی از جنبههای مهم این قانون، نحوه محاسبه سود حاصل از فروش بازیکنان است. برخلاف تصور رایج، این سود به صورت آنی در نظر گرفته نمیشود، بلکه میانگین آن در یک دوره سهساله شناور محاسبه خواهد شد.
به عنوان مثال، استون ویلا که به تازگی مورگان راجرز را با مبلغ ۱۳۸ میلیون یورو به چلسی فروخته است، از این پس در بازار نقل و انتقالات آزادی عمل بیشتری نسبت به بسیاری از رقبای خود خواهد داشت؛ زیرا درآمد حاصل از این انتقال، قدرت مالی باشگاه را در چارچوب قانون جدید افزایش میدهد.
چه هزینههایی در محاسبه SCR لحاظ میشود؟
هزینههایی که در محاسبه نسبت هزینه تیم (SCR) در نظر گرفته میشوند عبارتند از: دستمزد بازیکنان، حقوق سرمربی، کمیسیون پرداختی به مدیر برنامهها، و هزینه استهلاک یا کاهش ارزش مبالغ پرداختی برای خرید بازیکنان.
لیگ برتر برای جلوگیری از محدودیت بیش از حد در فعالیتهای نقل و انتقالات، تصمیم گرفته هزینههای غیرفنی را از این محاسبات مستثنی کند. این هزینهها شامل مواردی مانند نوسازی ورزشگاهها، توسعه زیرساختها و پروژههای مربوط به ارتقای تجربه هواداران میشود.
آیا قانون جدید به نفع باشگاههای ثروتمندتر است؟
در حالی که یوفا سقف هزینههای فوتبالی را ۷۰ درصد درآمد باشگاهها تعیین کرده است، لیگ برتر این رقم را برای تیمهایی که در رقابتهای اروپایی شرکت نمیکنند تا ۸۵ درصد افزایش داده تا انعطافپذیری بیشتری به آنها ببخشد.
با این حال، کارشناسان بر این باورند که SCR دارای یک نقطه ضعف قابل توجه است؛ باشگاههایی که از پیش درآمدهای تجاری بالاتری دارند، به طور طبیعی توانایی هزینه کردن بیشتری را خواهند داشت.
باشگاههایی که مالک ورزشگاه خود هستند، زیرساختهای قویتری دارند، پایگاه هواداری گستردهتری دارند و درآمدهای جانبی قابل توجهی از برگزاری رویدادهایی مانند کنسرت، فروش محصولات و قراردادهای تجاری کسب میکنند، میتوانند سقف هزینههای خود را افزایش دهند.
برای مثال، درآمد لیورپول در فصل ۲۵-۲۰۲۴ حدود ۸۲۰ میلیون یورو تخمین زده شده است، در حالی که درآمد نیوکاسل در همین فصل تنها حدود ۳۹۰ میلیون یورو بوده است. این اختلاف درآمدی قابل توجه به لیورپول اجازه میدهد تا طبق قانون جدید، فضای بسیار بیشتری برای سرمایهگذاری در تیم خود داشته باشد.
نحوه اعمال جریمهها چگونه خواهد بود؟
لیگ برتر برای جلوگیری از اعمال سختگیریهای بیش از حد، یک حاشیه اطمینان در نظر گرفته است. باشگاهها میتوانند تا ۳۰ درصد بالاتر از سقف تعیینشده هزینه کنند، بدون اینکه بلافاصله با مجازاتهای ورزشی مواجه شوند.
اما این امتیاز دائمی نیست. در صورتی که باشگاهی از این حاشیه مجاز فراتر رود، در فصل بعد این حاشیه اطمینان را از دست خواهد داد و مشمول محدودیتهای سختگیرانهتری خواهد شد.
در صورت نقض مقررات SCR، دامنه مجازاتها مشابه قوانین پیشین خواهد بود؛ از جریمههای مالی گرفته تا کسر امتیاز از تیمها. این نوع مجازاتها پیش از این در چارچوب قوانین PSR در لیگ برتر انگلیس نیز سابقه داشته است، مانند اتفاقی که برای اورتون رخ داد و منجر به کسر امتیاز از این تیم شد.
