یک تصویر، فرصتی برای احیای خاطرات طلایی فوتبال ایران در دهه ۶۰ (عکس)
مراسم قرعهکشی لیگ برتر فرصتی شد تا فرشاد پیوس و عبدالصمد مرفاوی پس از سالها دوری کنار هم قرار بگیرند و لحظات خیرهکنندهای از زوج خط حمله ایران در دهه شصت ثبت شود. این تصاویر، یادآور دورهای است که فوتبال ایران جوهره کاملاً متفاوتی نسبت به امروز داشت؛ روزهایی که ستارگان با شماره پیراهنهایشان شناخته میشدند و تماشاگران برای نامهای مورد علاقه خود، ورزشگاهها را پر میکردند.
دهه شصت، با وجود تمام مشکلات و محدودیتهایش، دوره بینظیری برای فوتبال ایران محسوب میشود. سالهایی که جنگ و چالشهای آن دوران بر ورزش سایه انداخته بود، اما عشق و اشتیاق فوتبال همچنان زنده بود. در فضای کاملاً دو قطبی آن زمان، استقلال و پرسپولیس قدرتهای غالب فوتبال بودند و رقابت شدید آنها، بخش مهمی از زندگی هواداران را تشکیل میداد که برای دیدن قهرمانان خود به ورزشگاهها میآمدند. در میان انبوه ستارگان آن دوران، نام فرشاد پیوس و عبدالصمد مرفاوی جایگاه ویژهای داشت؛ آنها از ماندگارترین زوجهای گلزنی فوتبال ایران بودند، دو مهاجمی که رقابتشان فراتر از رنگ پیراهنها رفت و در ذهن یک نسل جاودانه شد. یکی با فریادهای «فرشاد، آقای گل» و دیگری با شعاری که نامش را به آن قسم میدادند، شناخته میشدند.
پیش از آنکه نامهایی چون علی دایی و خداداد عزیزی در خط حمله تیم ملی به نماد فوتبال ایران تبدیل شوند و سالها بعد مهدی طارمی و سردار آزمون این نقش را بر عهده بگیرند، فرشاد پیوس و عبدالصمد مرفاوی از زوجهای اصلی خط حمله تیم ملی به شمار میرفتند. این دو مهاجم در دوران فعالیت حرفهای خود، اولین گزینه برای گلزنی فوتبال ایران محسوب میشدند.
هر فصل، به رقابت استقلال و پرسپولیس برای قهرمانی، نبرد هیجانانگیزی میان فرشاد پیوس و عبدالصمد مرفاوی برای کسب عنوان آقای گلی شکل میگرفت که معمولاً تا هفتههای پایانی فصل ادامه مییافت. در آن دوران، کسب عنوان آقای گلی صرفاً با زدن ۱۲ یا ۱۳ گل ممکن نبود و مهاجم باید در طول فصل بار اصلی تیمش را بر دوش میکشید. پیوس با هوش بالا، شم گلزنی و توانایی گلزنی در لحظات حساس شناخته میشد و مرفاوی با قدرت بدنی، مهارت در بازی هوایی و تأثیرگذاری در محوطه جریمه. این دو مهاجم، با سبکهای متفاوت، اما با یک نقطه مشترک؛ هر دو بوی گل را میاستودند و همواره به حریف خود احترام میگذاشتند.
بیستم تیرماه ۱۳۷۶ را به یاد بیاوریم؛ ورزشگاه آزادی شاهد یکی از فراموشنشدنیترین صحنههای وداع در فوتبال ایران بود. در همان دقایق ابتدایی، فرشاد پیوس از زمین بازی خارج شد، روی دوش همتیمیهایش چهار گوشه ورزشگاه آزادی را بوسید و در میان فریادهای «فرشاد، آقای گل» از سوی صد هزار تماشاگر پرسپولیس و استقلال، با فوتبال خداحافظی کرد. او در آن روز پیراهن شماره ۱۷ معروفش را به مهدی مهدویکیا داد، بازیکنی که قرار بود سالها بعد به یکی از ستارگان بزرگ فوتبال ایران تبدیل شود. اما شاید کسی تصور نمیکرد ۱۶ سال بعد، مهدویکیا در همین ورزشگاه، شاهد غریبانهترین خداحافظی تاریخ فوتبال ایران باشد. تفاوت آن دو وداع، تنها تفاوت دو نسل نبود، بلکه بازتابی از تغییر حالوهوای فوتبال و شور و هیاهوی هواداری در سکوها بود که دیگر کمتر نشانی از آن یافت میشد.
نسل فرشاد پیوس و عبدالصمد مرفاوی شاید در دورهای فعالیت کرد که فرصتهای محدودی برای درخشش در سطح جهانی وجود داشت. سهمیه محدود آسیا برای حضور در جام جهانی، محدودیتهای آن دوران و شرایط خاص کشور، مانع از آن شد که بسیاری از ستارگان آن نسل به جایگاه واقعی خود در عرصه بینالمللی دست یابند. با این حال، همین بازیکنان با ارائه نمایشهای درخشان، فوتبال ایران را در آسیا پرچمدار کردند و با قهرمانی در بازیهای آسیایی ۱۹۹۰ پکن، یکی از شیرینترین خاطرات فوتبال ملی ایران پس از انقلاب را خلق کردند. به این موفقیتها، قهرمانی و نایب قهرمانی در جام باشگاههای آسیا و جام در جام آسیا را نیز باید افزود تا ارزش این دو مهاجم فروتن بیشتر نمایان شود. امروز، انتشار تنها یک تصویر از کنار هم ایستادن فرشاد پیوس و عبدالصمد مرفاوی کافی است تا خاطرات یک نسل دوباره زنده شود. برخی بازیکنان فقط فوتبال بازی نمیکنند؛ آنها بخشی از خاطرات مردم میشوند. فرشاد و صمد از همین دست هستند؛ دو گلزن بزرگ، دو رقیب قدیمی و دو نامی که هنوز هم با شنیدنشان، یاد فوتبال خالص، سکوهای شلوغ آزادی و روزهایی که فوتبال سادهتر، اما شاید محبوبتر بود، زنده میشود.
