یک عکس، بهانهای برای زنده شدن خاطرات طلایی دهه ۶۰ فوتبال ایران (عکس)
برگزاری مراسم قرعهکشی لیگ برتر باعث شد تا فرشاد پیوس و عبدالصمد مرفاوی پس از مدتها در کنار هم قرار بگیرند و تصاویری جذاب از زوج خط حمله ایران در دهه شصت ثبت شود. این تصاویر، یادآور سالهایی است که فوتبال ایران حالوهوای کاملاً متفاوتی نسبت به امروز داشت؛ روزهایی که ستارهها با نام پیراهن تیمهایشان شناخته میشدند و سکوها برای نامهای محبوبشان، زنده بود.
دهه شصت، با وجود تمام سختیها و محدودیتهایش، دوران ویژهای برای فوتبال ایران محسوب میشود. سالهایی که جنگ و مشکلات آن دوران بر ورزش سایه افکنده بود، اما شور و اشتیاق فوتبال همچنان پابرجا بود. در فضایی کاملاً دو قطبی، استقلال و پرسپولیس قدرتهای اصلی فوتبال بودند و رقابت تنگاتنگ آنها، بخش مهمی از زندگی هوادارانی را تشکیل میداد که برای دیدن قهرمانان خود راهی ورزشگاهها میشدند. در میان انبوه ستارگان آن دوران، نام فرشاد پیوس و عبدالصمد مرفاوی جایگاه خاصی داشت؛ آنها از ماندگارترین زوجهای گلزنی فوتبال ایران بودند، دو مهاجمی که رقابتشان فراتر از رنگ پیراهنها رفت و در ذهن یک نسل حک شد. یکی با فریادهای «فرشاد، آقای گل» و دیگری با شعاری که نامش را به آن قسم میدادند، شناخته میشد.
پیش از آنکه نامهایی چون علی دایی و خداداد عزیزی در خط حمله تیم ملی به نماد فوتبال ایران بدل شوند و سالها بعد مهدی طارمی و سردار آزمون این نقش را بر عهده بگیرند، فرشاد پیوس و عبدالصمد مرفاوی از زوجهای کلیدی خط حمله تیم ملی به شمار میرفتند. این دو مهاجم در دوران بازی خود، امید اول گلزنی فوتبال ایران محسوب میشدند.
هر فصل، در کنار رقابت استقلال و پرسپولیس برای قهرمانی، نبرد جذابی میان فرشاد پیوس و عبدالصمد مرفاوی برای کسب عنوان آقای گلی شکل میگرفت که معمولاً تا هفتههای پایانی ادامه داشت. در آن روزگار، کسب عنوان آقای گلی تنها با زدن ۱۲ یا ۱۳ گل ممکن نبود و مهاجم باید در طول فصل بار اصلی تیمش را به دوش میکشید. پیوس با هوش سرشار، شم گلزنی و تمامکنندگی کمنظیرش شناخته میشد و مرفاوی با قدرت بدنی، توانایی بازی هوایی و حضور مؤثر در محوطه جریمه. این دو مهاجم، با سبکهای متفاوت، اما با یک وجه اشتراک؛ هر دو بوی گل میدادند و همواره به رقیب خود احترام میگذاشتند.
بیستم تیرماه ۱۳۷۶ را به یاد بیاوریم؛ ورزشگاه آزادی شاهد یکی از بهیادماندنیترین صحنههای خداحافظی در فوتبال ایران بود. در همان دقایق ابتدایی، فرشاد پیوس از بازی بیرون آمد، روی دوش همتیمیهایش چهار گوشه ورزشگاه آزادی را بوسید و در میان فریادهای «فرشاد، آقای گل» توسط صد هزار تماشاگر پرسپولیس و استقلال، با فوتبال وداع کرد. او در آن روز پیراهن شماره ۱۷ معروفش را به مهدی مهدویکیا سپرد، بازیکنی که قرار بود سالها بعد به یکی از ستارگان بزرگ فوتبال ایران تبدیل شود. اما شاید کسی تصور نمیکرد ۱۶ سال بعد، مهدویکیا در همین ورزشگاه، شاهد غریبانهترین خداحافظی تاریخ فوتبال ایران باشد. تفاوت آن دو وداع، تنها تفاوت دو نسل نبود، بلکه بازتابی از تفاوت حالوهوای فوتبال و شور و شوق هواداری ناب در سکوها بود که دیگر کمتر نشانی از آن یافت میشد.
نسل فرشاد پیوس و عبدالصمد مرفاوی شاید در دورهای بازی کرد که فرصتهای چندانی برای درخشش در سطح جهانی نداشت. سهمیه محدود آسیا برای حضور در جام جهانی، محدودیتهای آن دوران و شرایط خاص کشور، مانع از آن شد که بسیاری از ستارگان آن نسل به جایگاه واقعی خود در عرصه بینالمللی دست یابند. با این حال، همین بازیکنان با ارائه بازیهای درخشان، فوتبال ایران را در آسیا سربلند نگه داشتند و با قهرمانی در بازیهای آسیایی ۱۹۹۰ پکن، یکی از شیرینترین خاطرات فوتبال ملی ایران پس از انقلاب را رقم زدند. به این موفقیتها، قهرمانی و نایب قهرمانی در جام باشگاههای آسیا و جام در جام آسیا را نیز باید افزود تا ارزش این دو مهاجم بیادعا بیشتر نمایان شود. امروز، انتشار تنها یک تصویر از کنار هم ایستادن فرشاد پیوس و عبدالصمد مرفاوی کافی است تا خاطرات یک نسل دوباره زنده شود. برخی بازیکنان فقط فوتبال بازی نمیکنند؛ آنها بخشی از خاطرات مردم میشوند. فرشاد و صمد از همین دست هستند؛ دو گلزن بزرگ، دو رقیب قدیمی و دو نامی که هنوز هم با شنیدنشان، یاد فوتبال ناب، سکوهای شلوغ آزادی و روزهایی که فوتبال سادهتر، اما شاید دوستداشتنیتر بود، زنده میشود.
