خطکشی صحنه داوری جنجالیترین لحظه لیگ!
کیک زون گزارش داد، ماجرا مربوط به گل مردود شهریار مغانلو در بازی پرحاشیه تراکتور و استقلال خوزستان، چندین روز پس از پایان مسابقه نه تنها خاتمه نیافته، بلکه هر روایت جدید، پرسش نوینی درباره بهکارگیری فناوری VAR در فوتبال ایران ایجاد میکند. در حین بازی تراکتور و استقلال خوزستان، مغانلو در دقیقه ۱۵ روی پاس مسعود زائرکاظمینی دروازه شاگردان خلیفهاصل را گشوده اما کمکداور فوراً پرچم خود را بالا برد و گل به دلیل آفساید باطل اعلام گردید. این صحنه به اتاق VAR ارجاع داده و پس از بررسی، تصمیم تیم داوری تأیید شد.
در همان زمان تصاویر تلویزیونی و سپس یک زاویه متفاوت از دوربین واید آنالیز بازی در اختیار کیک زون قرار گرفت؛ تصاویری که دستکم این پرسش را جدیتر مطرح میکرد که آیا مغانلو در لحظه پاس واقعاً جلوتر از آخرین مدافع تیم خوزستانی قرار داشته یا خیر؟ کیک زون در گزارش اولیه خود با استناد به همین تصاویر، احتمال سالم بودن گل مهاجم تراکتور را مطرح کرد اما با اطلاعات جدید منتشر شده درباره سیستم VAR و روند بررسی این صحنه، داستان دیگر صرفاً به یک اختلاف درباره آفساید بودن یا نبودن گل تراکتوریها محدود نمیشود.
تصویر جدید، آغاز ابهام بزرگتر از تصاویر دوربین واید آنالیز بازی، زاویهای متفاوت از لحظه پاس را نشان میداد. در این تصاویر به نظر میرسید زمان حرکت مغانلو و موقعیت مدافع استقلال خوزستان به گونهای است که تشخیص آفساید بدون ترسیم دقیق خط دشوار خواهد بود. همین تصویر موجب دوبارهشدن بحث درباره تصمیم تیم داوری گردید؛ بهویژه که گل در دقیقه ۱۵ مسابقه به ثمر رسیده بود و پذیرش یا رد آن میتوانست شرایط بازی را از همان دقایق ابتدایی تغییر دهد. جواد نکونام، سرمربی تراکتور نیز پس از بازی در واکنش به این صحنه بیان کرد که گل مغانلو را دیده و به نظرش آفساید نبوده است. او البته تأکید کرد که قصد قضاوت قطعی درباره تصمیم داوری را ندارد اما چند ساعت بعد، ادعایی بسیار بزرگتر وارد ماجرا شد.
خداداد: آفسایدلاین کار نمیکند! خداداد عزیزی، مدیر تیم تراکتور پس از شکست مقابل استقلال خوزستان با انتشار ویدئویی در اینستاگرام خود درباره وضعیت سیستم VAR ایران صحبت کرده و مدعی شد تکنولوژی Offside Line در بخشی از دستگاههای VAR ایران فعال نیست. او اعلام کرد شش دستگاه VAR از یک شرکت اروپایی خریداری شده و برای تمدید لایسنس هر دستگاه باید حدود ۲۰۰ هزار دلار پرداخت شود؛ مبلغی که برای شش دستگاه به حدود یک میلیون و دویست هزار دلار میرسد. به گفته عزیزی، این تمدید صورت نگرفته و نرمافزار مربوط به آفسایدلاین از اردیبهشتماه بروزرسانی نشده است. خداداد در بخشی از صحبتهایش مستقیماً به مسابقات لیگ اشاره کرد:«یک بازی را در لیگ به من نشان بدهید که خطکشی شده باشد.» او درباره گل شهریار مغانلو نیز گفت که صحنه «۵۰-۵۰» بوده و بدون ترسیم خط آفساید، تشخیص قطعی آن دشوار است. با این وجود، فدراسیون فوتبال روایتی دیگر درباره این گل داشت. امیرمهدی علوی، سخنگوی فدراسیون فوتبال ضمن تأکید بر عدم قطع همکاری با شرکت تأمینکننده VAR، گفت گزارشهای فنی به صورت مستمر از این شرکت دریافت میشود و درباره هفت هفته ابتدایی لیگ نیز گزارش کاملی تهیه خواهد شد. اما بخش مهمتر صحبت او درباره همین صحنه بود. علوی اعلام کرد تصویر خطکشیشده آفساید گل تراکتور در اختیار اوست و حتی تأکید کرده که اتاق VAR نیز تصمیم کمکداور را تأیید کرده است.
پای فوتبال برتر به ماجرا باز شد در ادامه، مسئله دیگری درباره تصاویر این مسابقه مطرح گردید. اینکه تصاویر مربوط به بررسی صحنه آفساید به صورت اختصاصی در اختیار برنامه فوتبال برتر قرار گرفته و این برنامه تلویزیونی به صورت انحصاری امکان نمایش بخشی از تصاویر اتاق VAR را دارد. این اهمیت از این جهت است که اگر تصاویر خطکشیشده و خروجی سیستم VAR برای بررسی صحنه وجود داشته باشد، میتوان دقیقتر درباره تصمیم اتخاذشده صحبت کرد. در واقع، بحث اصلی دیگر تنها یک تصویر تلویزیونی نیست؛ بلکه مسئله این است که چه سیستمی در آن مسابقه فعال بوده، چه تصاویری در اختیار اتاق VAR قرار گرفته و خط آفساید چگونه طراحی و مورد استفاده قرار گرفته است.
VAR چینی، دستگاههای اروپایی و یک پرسش فنی در حال حاضر فوتبال ایران از چند نوع تجهیزات VAR استفاده میکند. بر اساس اطلاعاتی درباره ساختار تجهیزات موجود، بخشی از سیستمها چینی هستند و بخش دیگر از یک شرکت اروپایی تأمین شدهاند. تجهیزات چینی قابلیت تشخیص خط آفساید دارند و عمدتاً به صورت سیار به کار میروند. در مقابل سه ورزشگاه پاس قوامین، گلگهر و نقش جهان اصفهان دارای سیستم VAR ثابت هستند. مسئله لایسنس نیز مربوط به دستگاههای اروپایی است و تمدید هر دستگاه هزینهای حدود ۲۰۰ هزار دلار دارد. همین تفاوت میان تجهیزات، پرسش مهمی ایجاد کرده است: آیا در همه مسابقات از یک نوع سیستم و یک سطح از امکانات استفاده میشود؟ اگر پاسخ منفی است، باید مشخص شود که در هر مسابقه دقیقاً چه تجهیزاتی فعال بوده و چه قابلیتهایی در اختیار تیم داوری قرار داشته است؟ و حالا محسن حکیم؛ مهمترین توضیح درباره گل اما تازهترین بخش ماجرا، صحبتهای محسن حکیم، مسئول نظارت، راهاندازی و مدیریت عملکرد سیستمهای VAR در لیگ برتر است. حکیم در یک برنامه اینترنتی درباره صحنه گل مغانلو توضیح داده که مسابقه تراکتور و استقلال خوزستان با سیستمی برگزار شده که قابلیت خط آفساید داشته و خط آفساید برای این صحنه طراحی شده است. به این ترتیب روایت مطرحشده از سوی حکیم با ادعای اولیه خداداد عزیزی درباره عدم وجود آفسایدلاین در این مسابقه، تفاوت جدی دارد. حکیم در واقع تأیید کرده که در این مسابقه امکان استفاده از تکنولوژی خط آفساید وجود داشته و برای صحنه موردنظر نیز خط طراحی شده است. در این شرایط اگر تصویر نهایی خط آفساید وجود دارد (که به نظر میرسد وجود دارد و احتمالاً فردا شب در برنامه فوتبال برتر روی آنتن شبکه سه به صورت انحصاری نمایش داده خواهد شد) انتشار سریعتر آن میتواند به بسیاری از این پرسشها و ابهامات پایان دهد؛ چون در نهایت هدف از وجود دستگاههای گرانقیمت VAR باید دقیقاً همین باشد: کاهش تردید، نه افزایش آن.
