پرسش‌ها و ابهامات پیرامون تیم ملی ایران
به گزارش کیک زون، عملکرد تیم ملی ایران در مسابقات فیفادی سپتامبر چندان رضایت‌بخش نبود و پذیرش دو شکست پیاپی برابر ازبکستان و روسیه، نگرانی هواداران فوتبال را نسبت به آینده تیم ملی افزایش داد. عدم بهره‌گیری از حق میزبانی و برگزاری بازی‌های دوستانه در طی یک تا دو سال گذشته، افت کیفی قابل توجه چند بازیکن کلیدی و مهم تیم ملی به ویژه در خط حمله، و فراهم نشدن امکانات مناسب و استاندارد از نظر تجهیزات، احتمالاً دلایلی خواهد بود که به زودی از سوی مسئولان تیم ملی به عنوان توجیه برای این دو شکست مطرح می‌شود.
اما در هر صورت افکار عمومی در فوتبال ایران انتظار نمایش بهتری و کسب نتایج مطلوب در مسابقات آسیایی ژانویه ۲۰۲۷ را دارند؛ جایی که امیر قلعه‌نویی در شرایط فعلی و برای حضور در فینال، با چالش‌های سختی روبرو است. گرچه شکست در بازی‌های دوستانه به خودی خود موضوعی عجیب در دنیای فوتبال محسوب نمی‌شود، اما بررسی روند و سبک بازی تیم ملی در ماه‌های اخیر، موجب عصبانیت عمومی در میان هواداران فوتبال شده و سرنوشت تیم ملی در جام ملت‌های آسیا، به وضوح در ابهام قرار دارد. حتی پپه لوسادا، مربی بدنساز جدید تیم ملی نیز چندی پیش اعتراف کرد که شرایط فیزیکی بازیکنان نسبت به جام جهانی دچار افت محسوسی شده و این موارد همه با هم، باعث ارائه نمایشی شد که کمتر کسی را نسبت به آینده تیم ملی امیدوار کرد.
یک: تیم ملی ایران شب گذشته با سیستم سه دفاعه در دیدار دوستانه مقابل روسیه حاضر شد و از نظر دفاعی عملکرد چندان خوبی نداشت. ۱۲ ضربه به دروازه تیم ایران ثبت شد و ما دو بار تسلیم شدیم. همچنین در نیمه دوم پیام نیازمند سه واکنش درخشان داشت و اگر شب خوب این دروازه‌بان ۳۱ ساله نبود، احتمالاً شکست سنگین‌تری در انتظار تیم ملی بود.
اما در مسابقه نخست برابر ازبکستان امیر قلعه‌نویی از سیستم ۲-۴-۴ استفاده کرد و در جام جهانی نیز این تکرار شد و در مجموع در سال‌های اخیر، حتی پایه سیستم دفاعی نیز دستخوش تغییرات فراوانی شده است. این تصمیمات در شرایطی اتخاذ می‌شوند که معمولاً در سطح ملی چنین اتفاقی به ندرت در فوتبال اول دنیا رخ می‌دهد و حتی کارلوس کی‌روش در دوره طولانی حضور در ایران، معمولاً از یک سیستم استفاده می‌کرد. در فاصله ۱۰۰ روز مانده به جام ملت‌های آسیا، هنوز مشخص نیست امیر قلعه‌نویی دقیقاً چه ایده‌ای برای سبک بازی تیم ملی در ذهن دارد و تغییرات متوالی در سیستم دفاعی، هواداران فوتبال ایران را سردرگم کرده است.
دو: اما نکته مبهم دیگر در عملکرد تیم ملی، دشواری تشخیص روش کلی مد نظر کادر فنی بوده است. تیم ملی در جریان شکست شب گذشته مقابل روسیه تنها ۳۳ درصد مالکیت توپ را در اختیار داشت و ۶۷ درصد را به حریف داد. همچنین تعداد پاس تیم ملی تقریباً نصف بازیکنان روسیه بود و بررسی این آمار نشان می‌دهد که امیر قلعه‌نویی از یک روش واکنشی، احتمالاً برای محافظت اولیه از دروازه و سپس استفاده از ضد حملات، استفاده کرده است. این فلسفه در مسابقه دیشب جواب نداد و به نظر می‌رسد تغییرات گسترده در یک یا دو سال اخیر، به نوعی فرصت تبیین دقیق فلسفه تیم ملی را از آنها گرفته است.
خود امیر قلعه‌نویی به کرات مدعی سیستم مالکانه شده و در واقع از همان ابتدای در دست گرفتن هدایت تیم ملی، تاکید کرد که قصد بروز تغییرات و ارائه یک فوتبال هجومی را دارد. اما در جام جهانی و حتی در مقابل نیوزلند که ما با برنامه کسب پیروزی وارد زمین شده بودیم، این اتفاق رخ نداد. در واقع به نظر می‌رسد یک «احتیاط پنهان» (احتمالاً به دلیل ترس از شکست) بر سبک بازی تیم ملی حاکم شده و برخلاف آنچه تصور می‌شد، سبک واکنشی و دادن مالکیت توپ به حریف به تیم ملی دیکته شده؛ روشی که در این دو مسابقه جواب نداد و دو شکست، حاصل کار تیم ملی بود.
سه: در اردوی اخیر تیم ملی شاهد تغییرات گسترده‌ای از نظر نفرات بودیم و به خصوص این مسئله در هنگام دعوت از بازیکنان پست وینگر، به وضوح قابل مشاهده بود. بازیکنانی مانند محمد محبی، مهدی قائدی و علیرضا جهانبخش که در سال‌های اخیر پای ثابت اردوی تیم ملی بودند، به صلاحدید امیر قلعه‌نویی در لیست جدید جایی نداشتند. علی قلی‌زاده و مهدی ترابی نیز به دلیل مصدومیت، این مقطع از مسابقات تیم ملی را از دست دادند و به یکباره لیست تیم ملی از بازیکنان دائمی و همیشگی در این پست خالی شد.
امیر قلعه‌نویی در این مقطع تصمیم به دعوت از بازیکنانی چون مهدی لیموچی، میلاد سورگی، امیرحسین محمودی و محمد مهدی محبی در این پست گرفت. اما در این دو مسابقه اثرگذاری چندانی از این بازیکنان مشاهده نشد و در واقع به جز محمدمهدی محبی، هیچ‌کدام از آنها در پازل تاکتیکی سرمربی تیم ملی جایی نداشتند. این تغییرات گسترده و ناگهانی، از جمله سوالات مهم افکار عمومی محسوب می‌شود که هواداران فوتبال امیدوارند امیر قلعه‌نویی به آنها پاسخ دهد. با توجه به مصدومیت محبی و تعویض زودهنگام او در دیدار شب گذشته مقابل روسیه، در واقع بازیکنان جدید دعوت شده نیز چندان مورد استفاده قرار نگرفتند و امتحان نشدند. با ادامه این روند، احتمالاً در جام ملت‌های آسیا نیز شاهد استفاده از همان نفرات سابق در تیم ملی خواهیم بود.
چهار: در دو مسابقه دوستانه تیم ملی در مقابل ازبکستان و روسیه در فیفادی ماه سپتامبر، به وضوح فقدان حضور یک هافبک بازی‌ساز و خلاق در ترکیب تیم ملی، محسوس بود. جایی که سرمربی باتجربه تیم ملی ایران بعد از چند سال تصمیم به عدم دعوت از سامان قدوس گرفت و البته بازیکنانی مانند احمد نوراللهی و جواد حسین‌نژاد نیز در این مدت جایی در لیست تیم ملی نداشته‌اند. به همین علت دایره معدود حملات تیم تحت هدایت امیر قلعه‌نویی، محدود به نفوذ از جناحین شده بود و البته بررسی تعداد خلق موقعیت گلزنی نیز نشان می‌دهد که این چندان اثربخش نبوده است.
نباید فراموش کرد امیر قلعه‌نویی در دوران اوج مربیگری خود همیشه از هافبک‌های خلاق و باکیفیتی مانند مجتبی جباری، فابیو جانواریو و محرم نوید کیا و... در ترکیب خود استفاده می‌کرد. اما در چند سال اخیر هافبک‌های ثابت تیم ملی معمولاً ویژگی جنگندگی و درگیری در میانه میدان را داشته‌اند و به ندرت از خصوصیات بازی‌سازی بهره می‌برند. ممکن است از همین مسئله یکی از عواملی باشد که سبک خلق فرصت گلزنی در سبک بازی تیم ملی را محدود به جناحین کرده و هنوز مشخص نیست امیر قلعه‌نویی برای حل این مسئله، چه ترفندی در ذهن ساخته و پرداخته است. با توجه به غیبت سامان قدوس، عدم دعوت از محمدجواد حسین‌نژاد از تصمیماتی بوده که احتمالاً خود امیر قلعه‌نویی نیز حالا از آن پشیمان است؛ بازیکنی که در دو سه سال اخیر کیفیت قابل توجهی از خود ارائه داده و اگرچه هنوز به نقطه اوج نرسیده، اما احتمالاً لایق استفاده از حداقل یک بار شانس حضور در تیم ملی بوده است.
پنج: پست مدافع چپ، یکی از ابهامات محسوس تیم ملی در سال‌های اخیر بوده است. بازیکنانی مانند میلاد محمدی، احسان حاج‌صفی، محمد نادری، امید نورافکن و یکی دو نفر دیگر در این پست در ترکیب تیم ملی استفاده شده و هر کدام نمایش متفاوتی ارائه دادند. اما در این مقطع از فیفادی، شاهد غیبت میلاد محمدی پس از چندین سال حضور مستمر در لیست تیم ملی بودیم و البته احسان حاج‌صفی و آریا یوسفی نیز نمایش چندان خوبی در طول این دو مسابقه نداشتند. کاپیتان باسابقه تیم ملی که شب گذشته رکورددار بازی برای تیم ملی ایران شد، در مسابقه نخست مقابل ازبکستان دچار اشتباه عجیبی شد و البته آریا یوسفی که شب گذشته در پست وینگ‌بک چپ بازی کرد، نمایشی معمولی از خود ارائه داد.
تیم ملی ایران در مقابل روسیه از سه مدافع مرکزی استفاده کرد و علی نعمتی در پست مدافع میانی سمت چپ و آریا یوسفی روی دست او بازی کردند. محمد نادری در سال‌های اخیر نمایش استاندارد و مستمری در ترکیب تراکتور داشته و عدم استفاده از او در این دو مسابقه، برای هواداران تیم ملی جای سوال بود. به هر حال به نظر می‌رسد در فاصله سه ماه مانده به آغاز جام ملت‌های آسیا، سرمربی تیم ملی هنوز در مورد این مسئله به جمع‌بندی نهایی نرسیده است. احتمال بازگشت میلاد محمدی وجود دارد و شاید همانند بازی دیشب یا مسابقات جام جهانی، امیر قلعه‌نویی از یک وینگ‌بک به جای مدافع تخصصی استفاده کند. اما در هر حال در این دیدار تیم ملی از این حیث نمایش چندان خوبی نداد و بی‌تردید سرمربی تیم ملی باید راه حلی برای تغییر این شرایط در نظر بگیرد.
شش: احسان حاج‌صفی، مهدی قائدی، علی علیپور و امیرحسین حسین‌زاده در دیدار مقابل نیوزلند، میلاد محمدی، علیرضا جهانبخش، مهدی ترابی، شهریار مغانلو و امیرحسین حسین‌زاده در بازی برابر بلژیک، صالح حردانی، شهریار مغانلو و علیرضا جهانبخش در مسابقه مقابل مصر، شجاع خلیل‌زاده، سردار آزمون، رامین رضاییان، امیرحسین محمودی و مهدی لیموچی در بازی دوستانه با ازبکستان و در پایان تعویض‌های شب گذشته. احتمالاً در این رابطه نیازی به توضیح بیشتری نباشد و تصمیمات این سرمربی باتجربه در پنج دیدار اخیر تیم ملی، چندان اثربخش نبوده است.
