تصمیم تاریخی کنفدراسیون فوتبال آسیا کاملاً به نفع ایران است

بر اساس گزارش کیک زون، نشست معرفی و بررسی طرح لیگ ملت‌های آسیا امروز با حضور نمایندگان فدراسیون‌های عضو کنفدراسیون فوتبال آسیا برگزار شد، اما AFC تا انتشار این گزارش، تصمیمات اتخاذشده را در وب‌سایت رسمی خود منتشر نکرده است. با این حال، اسناد منتشر شده حاکی است که فوتبال ملی آسیا در آستانه تحول بزرگی قرار دارد و مسابقات قاره‌ای در قالب یک ساختار سه‌لایه، منظم و مستمر اجرا خواهند شد.

اگر طرح نهایی تصویب شده و ایران در سطح اول حضور داشته باشد، تیم ملی فرصت خواهد داشت در بیشتر پنجره‌های فیفا با قدرت‌های اصلی آسیا روبرو شود. در صورت حفظ جایگاه ایران در میان ۱۸ تیم برتر، به جای جستجوی مداوم برای یافتن حریفان تدارکاتی، برنامه‌ای از پیش تعیین‌شده خواهد داشت و می‌داند در هر مقطع چه تعداد مسابقه و در چه سطحی پیش رو دارد.

البته این موضوع قطعاً خبری مطلوب برای فوتبال ایران خواهد بود. فدراسیون در سال‌های اخیر برای انتخاب حریفان تدارکاتی با مشکلات متعددی همچون محدودیت‌های پروازی، هزینه‌های سفر، تحریم‌ها، تغییر برنامه حریفان و انصراف‌های دیرهنگام مواجه بوده است. در فیفادی اخیر نیز ایران پس از شکست از ازبکستان و روسیه نتوانست سومین بازی مورد نظر خود را برگزار کند و اردوی تیم ملی بدون انجام مسابقه پایانی به پایان رسید.

لیگ ملت‌های آسیا می‌تواند بخش عمده‌ای از این ابهامات را برطرف کند. بر اساس طرح پیشنهادی، تیم‌های سطح اول در دوره مرتبط با انتخابی جام ملت‌های آسیا شش مسابقه و در دوره مربوط به انتخابی جام جهانی ۱۲ بازی انجام می‌دهند. به این ترتیب، یک تیم در سطح اول طی یک چرخه چهار ساله حداقل ۱۸ مسابقه رسمی و از پیش برنامه‌ریزی‌شده خواهد داشت.

قرار گرفتن در سطح اول، امکان رویارویی مستمر ایران با تیم‌هایی چون ژاپن، کره‌جنوبی، استرالیا، عربستان، قطر، عراق و ازبکستان را فراهم می‌آورد. این مسابقات به دلیل تأثیر مستقیم در رده‌بندی، صعود و سقوط، انتخابی جام جهانی و جام ملت‌های آسیا، حساسیت بسیار بیشتری از دیدارهای دوستانه خواهند داشت. همین فشار رقابتی می‌تواند معیار دقیق‌تری برای ارزیابی توانایی بازیکنان و کیفیت فنی تیم ملی باشد.

از سال ۱۹۷۶ به بعد ایران موفق به کسب جام ملت‌های آسیا نشده و نزدیک به پنج دهه است که در انتظار بازگشت به اوج فوتبال آسیا قرار دارد. برگزاری مسابقات منظم برابر بهترین تیم‌های قاره می‌تواند فرصتی مناسب برای شناخت دقیق‌تر رقبا و آماده‌سازی تیم ملی برای تورنمنت قاره‌ای باشد. دیگر شرایط به چند بازی پراکنده در ماه‌های منتهی به جام ملت‌ها محدود نمی‌شود و کادر فنی می‌تواند در یک برنامه بلندمدت، تیم را برای رقابت با مدعیان آماده کند.

ساختار مرحله نهایی لیگ ملت‌ها نیز می‌تواند تجربه‌ای نزدیک به فضای جام ملت‌های آسیا ایجاد کند. بر اساس پیشنهاد AFC، هشت تیم برتر سطح اول وارد مرحله یک‌چهارم نهایی می‌شوند و پس از برگزاری دیدارهای رفت و برگشت، چهار تیم نهایی در یک مرحله متمرکز شامل نیمه‌نهایی و فینال برای کسب عنوان قهرمانی رقابت می‌کنند. ایران از این طریق هر دو سال یک بار فرصت خواهد داشت در یک تورنمنت جدی برای فتح جام بجنگد.

این مسابقات می‌تواند بستر مناسبی برای انتقال نسل در تیم ملی نیز باشد. بازیکنان جوان به جای حضور در دیدارهای دوستانه کم‌فشار، در مسابقات رسمی و تعیین‌کننده آزمایش خواهند شد. البته استفاده از جوانان در چنین شرایطی نیازمند برنامه‌ریزی دقیق است، زیرا هر نتیجه روی جایگاه ایران، مسیر صعود و حتی سطح حضور تیم ملی در دوره بعدی تأثیر خواهد گذاشت.

حضور در سطح یک مزیت بزرگ دیگر برای ایران دارد. تمام ۱۸ تیم این سطح مستقیماً به جام ملت‌های آسیا راه پیدا می‌کنند و دیگر نیازی به حضور در مرحله انتخابی جداگانه ندارند. در دوره مرتبط با جام جهانی نیز شش تیم نخست سطح اول مستقیماً صعود می‌کنند و تیم‌های هفتم تا دهم برای کسب سهمیه‌های باقی‌مانده وارد پلی‌آف خواهند شد.

این طرح علاوه بر مزایا، نگرانی‌هایی نیز برای تیم ملی ایران به همراه دارد. پر شدن بخش بزرگی از پنجره‌های فیفا با مسابقات درون‌قاره‌ای، فرصت رویارویی با تیم‌های اروپایی، آفریقایی و آمریکای جنوبی را کاهش می‌دهد. ایران برای آماده‌سازی در سطح جام جهانی به رویارویی با سبک‌های مختلف فوتبال نیاز دارد و فدراسیون باید در فاصله‌های باقی‌مانده، برنامه‌ای برای انجام دیدارهای تدارکاتی خارج از آسیا داشته باشد.

سفرهای طولانی میان شرق و غرب آسیا و هزینه‌های مربوط به میزبانی و اعزام نیز از دیگر چالش‌های این مسابقات خواهد بود. با این وجود، داشتن یک برنامه زمانی مشخص، تضمین برگزاری بازی‌های رسمی و رقابت منظم با مدعیان قاره می‌تواند برای تیم ملی ایران دستاورد مهمی باشد. تیمی که سال‌ها از بی‌نظمی در برنامه‌ریزی مسابقات دوستانه آسیب دیده، با اجرای لیگ ملت‌های آسیا وارد چارچوبی می‌شود که مسیر چند سال آینده‌اش از ابتدا روشن است.

اکنون باید منتظر انتشار نتیجه نشست امروز و موضع رسمی کنفدراسیون فوتبال آسیا ماند. در صورت تصویب طرح، لیگ ملت‌های آسیا برای ایران یک جام جدید نخواهد بود و می‌تواند به برنامه اصلی آماده‌سازی تیم ملی، میدان آزمایش نسل جدید و کوتاه‌ترین مسیر برای رقابت دوباره بر سر قهرمانی قاره تبدیل شود.