اشکهای شوق برای انتخاب داور فینال؛ فغانی در حسرت بزرگترین قضاوت
در آن اتاق، رویاهای بزرگی در هم تنیده شده بود؛ ۱۳ تیم داوری از سراسر دنیا، منتخبان صدها داور که برای رسیدن به مراحل پایانی جام جهانی برگزیده شده بودند. هر یک از این گروهها میدانستند که ممکن است دقایقی دیگر، مهمترین لحظه دوران حرفهایشان رقم بخورد. برای یک داور، قضاوت در فینال جام جهانی، تجربهای معادل فتح قله اورست برای کوهنوردان است؛ مأموریتی دشوار که تنها برای بهترینها میسر میشود.
پیرلوئیجی کولینا نام را اعلام کرد: اسلاوکو وینچیچ. در حالی که گمانهزنیها بیشتر بر علیرضا فغانی و سیمون مارسینیاک متمرکز بود، داور ۴۶ ساله اسلوونیایی، بلیت حضور در مهمترین مسابقه فوتبال جهان را از آن خود کرد. واکنش او فراتر از یک انتخاب ساده بود؛ چند ثانیه سکوت کرد، سرش را پایین انداخت و اشک ریخت. شاید این طبیعی بود، چرا که برخی لحظات آنقدر عظیم هستند که حتی حرفهایترین افراد نیز نمیتوانند با آنها مانند یک خبر عادی برخورد کنند. وینچیچ چند دقیقه بعد گفت: «ابتدا شوکه شدم، سپس خوشحال گشتم. این بزرگترین افتخاری است که یک داور میتواند کسب کند.» اما پشت این اشکها، داستانی طولانیتر از یک انتخاب نهفته بود؛ داستان مردی از کشوری که کمتر کسی انتظار داشت نامش با فینال جام جهانی گره بخورد.
اسلوونی برای جامعه فوتبال، بیش از آنکه سرزمین داوران برجسته باشد، به عنوان خاستگاه بازیکنان مستعد شناخته میشود. این کشور کوچک اروپایی، با وجود جمعیت محدودش، همواره در ورزش فراتر از انتظار ظاهر شده و ستارههای متعددی را در رشتههای گوناگون و همچنین فوتبال به دنیای حرفهای معرفی کرده است. اکنون، اما پرچم اسلوونی نه بر تن یک بازیکن، که بر بازوی یک داور در مهمترین رویداد فوتبال جهان خواهد درخشید. در دنیای داوری، مسیر میانبری وجود ندارد؛ در حالی که یک بازیکن ممکن است با یک فصل درخشان به ستارهای بدل شود، داور نیازمند سالها کسب اعتبار و اعتماد است. او باید صدها تصمیم در میدان بگیرد و در هر کدام، بخشی از اعتبار حرفهای خود را به خطر بیندازد. وینچیچ از رقابتهای داخلی به مسابقات بینالمللی راه یافت، به جمع داوران مورد اعتماد یوفا پیوست و به تدریج نامش در میان گزینههای مسابقات بزرگ قرار گرفت. شاید ویژگی اصلی او، همان چیزی باشد که یک داور بزرگ را میسازد: عدم تمایل به مرکز توجه بودن.
معمولاً داور خوب کسی است که پس از پایان بازی، کمتر نامش بر سر زبانها باشد. همکارانش او را فردی آرام، کمحرف و مسلط توصیف میکنند و بر اعتقاد راسخ او به مدیریت بازی تأکید دارند. شاید همین خصوصیت باعث شده که در سالهای اخیر، هرگاه یوفا یا فیفا به دنبال داوری برای مسابقات مهم بودهاند، نام وینچیچ در لیست گزینههای اصلی قرار گیرد. پیش از جام جهانی ۲۰۲۶، مهمترین دستاورد او، قضاوت فینال لیگ قهرمانان اروپا بود؛ دیداری که بسیاری آن را آخرین محک جدی پیش از فینال جام جهانی تلقی میکنند. برای کمیته داوران فیفا، فینال آوردگاه آزمون و خطا نیست، بلکه جایی است که باید به فردی اعتماد کرد که پیش از این، بارها از امتحانات دشوار سربلند بیرون آمده باشد. با این حال، شاید جذابترین بخش داستان وینچیچ، همان لحظهای بود که او نتوانست احساسات خود را کنترل کند. در دنیایی که داوران غالباً با چهرههای بیتفاوت و تصمیمات قاطع شناخته میشوند، تصویر مردی که از شنیدن نامش برای قضاوت فینال اشک ریخت، تصویری کاملاً متفاوت بود. پس از تشویق وینچیچ توسط حاضران، پیرلوییجی کولینا، رئیس کمیته داوران فیفا، به داوران منتخب اعلام کرد که نوار طلایی روی پیراهن داور فینال، نشانهای است که تنها تعداد بسیار اندکی از داوران تاریخ فوتبال فرصت پوشیدن آن را یافتهاند.
علاوه بر وینچیچ، دستیاران او، توماژ کلانچنیک و آندراژ کواچیچ، نیز این افتخار استثنایی را دریافت کردند. وینچیچ ضمن تأکید بر اهمیت همکارانش، اظهار داشت: «این آرزوی هر داور جوانی در ابتدای مسیر حرفهایاش است. من به خودم و تیمم بسیار افتخار میکنم. داوری یک کار تیمی است و بدون آندراژ و توماژ، این امر ممکن نبود. بسیار خوششانس هستم که آنها را در تمام دوران حرفهایام در کنار خود داشتهام.» وینچیچ با بیان اینکه تمام تلاششان را در فینال به کار خواهند گرفت، افزود: «توصیف همه چیز با کلمات دشوار است، اما من بسیار مفتخرم که میتوانم نماینده سرزمین مادریام، اسلوونی، در بزرگترین رویداد ورزشی جهان باشم.»
فوتبال ایران این احساس را به خوبی میشناسد. سالها حضور علیرضا فغانی در بالاترین سطح داوری جهان، تجربهای مشابه را برای فوتبال ایران رقم زده بود؛ اینکه داوری از کشوری خارج از قدرتهای سنتی فوتبال، بتواند به معتبرترین مسابقات راه یابد و نام کشورش را به بزرگترین صحنهها ببرد. اکنون نوبت اسلوونی است. کشوری که با وجود داشتن ستارگانی چون یان اوبلاک، در جام جهانی حاضر نیست، اما در شب فینال، نمایندهای در مرکز میدان خواهد داشت. این انتخاب، که با جدیت فراوان صورت گرفته، افتخار بزرگی برای این کشور دو میلیون نفری محسوب میشود. سوت او در دیدار فینال، پژواک سفری طولانی است؛ سفری که از زمینهای فوتبال اسلوونی آغاز شد و اکنون در ورزشگاه متلایف نیویورک، به بزرگترین سکوی قضاوت ممکن برای یک داور رسیده است.
