اشکهای شوق برای انتخاب داور فینال جام جهانی؛ حذف فغانی از جمع مدعیان
در آن اتاق، رویاهای بزرگی در کنار هم گرد آمده بودند؛ ۱۳ تیم داوری از سراسر جهان. این ۱۳ گروه، برگزیدگان صدها داور بودند که برای رسیدن به مراحل پایانی جام جهانی انتخاب شده بودند و هر یک میدانستند که شاید چند دقیقه بعد، مهمترین لحظه دوران حرفهایشان رقم بخورد. برای یک داور، قضاوت فینال جام جهانی همچون فتح قله اورست برای کوهنوردان است؛ ماموریتی دشوار که تنها برای شایستگان مقدور است.
پیرلوئیجی کولینا نام را اعلام کرد: اسلاوکو وینچیچ. در حالی که گمانهزنیها بیشتر بر علیرضا فغانی و سیمون مارسینیاک متمرکز بود، این مرد ۴۶ ساله اسلوونیایی، بلیت حضور در مهمترین مسابقه فوتبال جهان را به دست آورده بود. واکنش او فراتر از یک انتخاب ساده بود؛ چند ثانیهای سکوت کرد، سرش را پایین انداخت و اشک ریخت. شاید این اتفاق طبیعی بود، چرا که برخی لحظات آنقدر بزرگ هستند که حتی حرفهایترین افراد نیز نمیتوانند با آنها به سادگی برخورد کنند.
وینچیچ دقایقی بعد در میان اشکها گفت: «اول شوکه شدم، بعد بسیار خوشحال گشتم. این بزرگترین افتخاری است که یک داور میتواند کسب کند.» اما پشت این اشکها، داستانی عمیقتر از یک انتخاب نهفته بود؛ داستان مردی از کشوری که کمتر کسی انتظار داشت نامش با فینال جام جهانی گره بخورد.
اسلوونی برای دنیای فوتبال، بیشتر به عنوان سرزمینی با استعدادهای فوتبالی شناخته شده تا داوران برجسته. این کشور کوچک اروپایی، با وجود جمعیت اندکش، همواره در ورزش فراتر از انتظارات ظاهر شده است؛ از ستارههای رشتههای مختلف گرفته تا بازیکنانی که راه خود را به بزرگترین لیگهای فوتبال گشودهاند. اما این بار، پرچم اسلوونی نه بر دوش یک بازیکن، بلکه بر لباس داوری درخششی ویژه خواهد داشت. در دنیای داوری، مسیر میانبری وجود ندارد؛ بازیکن ممکن است با یک فصل درخشان به ستارهای بدل شود، اما داور باید سالها اعتماد بسازد و صدها تصمیم سخت بگیرد و در هر کدام، بخشی از اعتبار خود را به خطر اندازد. وینچیچ از مسابقات داخلی به رقابتهای بینالمللی راه یافت، به جمع داوران مورد اعتماد یوفا پیوست و به تدریج نامش در میان گزینههای مسابقات بزرگ قرار گرفت. شاید مهمترین ویژگی او، همان چیزی باشد که یک داور بزرگ را میسازد: عدم تمایل به مرکز توجه بودن.
یک داور خوب معمولاً کسی است که پس از پایان بازی، نامش کمتر بر سر زبانها باشد. همکارانش او را فردی آرام، کمحرف و مسلط توصیف میکنند؛ کسی که بیش از هر چیز به مدیریت بازی اعتقاد دارد. شاید همین ویژگی باعث شده در سالهای اخیر، هرگاه یوفا یا فیفا به دنبال داوری برای مسابقات مهم بودهاند، نام وینچیچ در میان گزینههای اصلی قرار گیرد. پیش از این، مهمترین نقطه کارنامه او قضاوت فینال لیگ قهرمانان اروپا بود؛ دیداری که بسیاری آن را آخرین محک برای رسیدن به فینال جام جهانی میدانند. برای کمیته داوران فیفا، فینال جای آزمون و خطا نیست، بلکه نیازمند اعتمادی است که پیش از این در آزمونهای سخت سنجیده شده باشد. با این حال، شاید جذابترین بخش داستان وینچیچ، لحظهای بود که او نتوانست احساساتش را کنترل کند. در دنیایی که داوران معمولاً با چهرههای سرد و تصمیمهای قاطع شناخته میشوند، تصویر مردی که از شنیدن نامش در فینال جام جهانی اشک ریخت، تصویری متفاوت و به یادماندنی بود. پس از تشویق جمعی وینچیچ، پیرلوییجی کولینا، رئیس کمیته داوران فیفا، به داوران منتخب اعلام کرد که نوار طلایی روی پیراهن داور فینال، نشان افتخاری است که تنها تعداد بسیار محدودی از داوران تاریخ فوتبال فرصت پوشیدن آن را یافتهاند.
علاوه بر وینچیچ، دستیاران او، توماژ کلانچنیک و آندراژ کواچیچ، نیز این افتخار استثنایی را دریافت کردند. وینچیچ با تاکید بر اهمیت دستیارانش گفت: «این همان چیزی است که هر داور جوانی در آغاز دوران حرفهای خود آرزویش را دارد. من به خودم و تیمم بسیار افتخار میکنم. داوری یک کار تیمی است و بدون آندراژ و توماژ، این کار غیرممکن بود. من بسیار خوششانس هستم که آنها را در تمام دوران حرفهایام در کنار خود داشتهام.» وینچیچ با بیان اینکه آنها تمام تلاش خود را در فینال به کار خواهند بست، افزود: «توصیف تمام احساسات با کلمات دشوار است، اما من بسیار مفتخرم که میتوانم نماینده سرزمین مادریام، اسلوونی، در بزرگترین رویداد ورزشی جهان باشم.»
فوتبال ایران این حس را به خوبی میشناسد؛ سالها حضور علیرضا فغانی در بالاترین سطح داوری جهان، تجربه مشابهی را برای فوتبال ایران رقم زده بود. اینکه داوری از کشوری خارج از قدرتهای سنتی فوتبال بتواند به معتبرترین مسابقات راه یابد و نام کشورش را به بزرگترین صحنهها ببرد. اما اکنون نوبت به اسلوونی رسیده است. کشوری که با وجود ستارگانی چون یان اوبلاک، در این دوره جام جهانی حضور ندارد، اما در شب فینال، نمایندهای در مرکز زمین خواهد داشت. این انتخاب که به شدت جدی گرفته شده، افتخار بزرگی برای این کشور دو میلیون نفری محسوب میشود. سوت او در بازی فینال، پژواکی از صدای سفری طولانی است؛ سفری که از زمینهای فوتبال اسلوونی آغاز شد و اکنون در ورزشگاه متلایف نیویورک به بزرگترین صحنهای رسیده که یک داور میتواند تصور کند.
