جام جهانی ۲۰۳۰: میزبانی مشترک ۶ کشور در سه قاره و احتمال افزایش تیمها به ۶۴ تیم
با پایان رقابتهای جام جهانی ۲۰۲۶، توجهها به سمت جام جهانی ۲۰۳۰ معطوف شده است؛ رویدادی که با رکوردهای جدیدی همراه خواهد بود. این مسابقات برای نخستین بار در شش کشور و بر روی سه قاره برگزار میشود و حتی مباحثه افزایش تعداد تیمهای شرکتکننده از ۴۸ به ۶۴ تیم نیز مطرح شده است.
جام جهانی ۲۰۲۶ به عنوان نخستین دوره با حضور ۴۸ تیم، با میزبانی مشترک آمریکا، کانادا و مکزیک برگزار شد. افزایش تیمها باعث شد تعداد مسابقات از ۶۴ به ۱۰۰۴ بازی افزایش یابد. اما به نظر میرسد این گسترش نیز رضایت فدراسیون جهانی فوتبال را به طور کامل جلب نکرده است.
جانی اینفانتینو، رئیس فیفا، در حین جام جهانی ۲۰۲۶ اعلام کرد که پس از پایان این دوره، احتمال بررسی طرح افزایش تعداد تیمهای حاضر در جام جهانی ۲۰۳۰ به ۶۴ تیم، مورد توجه قرار خواهد گرفت؛ طرحی که در صورت تصویب، بزرگترین تحول در تاریخ این رقابتها محسوب میشود.
بر اساس برنامهریزی انجام شده، بخش عمدهای از مسابقات جام جهانی ۲۰۳۰ در سه کشور اسپانیا، پرتغال و مراکش برگزار خواهد شد. اما به مناسبت صدمین سالگرد برگزاری اولین جام جهانی در سال ۱۹۳۰ در اروگوئه، فیфа تصمیم گرفته است که سه دیدار افتتاحیه را در کشورهای آمریکای جنوبی برگزار نماید.
آرژانتین، اروگوئه و پاراگوئه هر کدام میزبان یک بازی در ابتدای جام خواهند بود و پس از آن، تیمهای حاضر در این دیدارها برای ادامه مسابقات به قارههای اروپا و آفریقا سفر خواهند کرد.
برای کاهش فشار سفرهای طولانی، تمهیداتی اندیشیده شده تا دومین بازی این تیمها حدود ۱۱ تا ۱۲ روز پس از دیدار نخست برگزار شود تا فرصت کافی برای سازگاری با شرایط جدید فراهم گردد.
در صورت قطعی شدن برنامه فعلی، جام جهانی ۲۰۳۰ از تاریخ ۸ ژوئن تا ۲۱ جولای برگزار خواهد شد که با ۴۴ روز رقابت، طولانیترین دوره جام جهانی در تاریخ این مسابقات خواهد بود.
آیا ۶۴ تیم، آرزوی اینفانتینو و کابوس برنامهریزان خواهد بود؟
مهمترین بحث جاری در فیفا، احتمال افزایش تعداد تیمها به ۶۴ کشور است؛ طرحی که در صورت اجرایی شدن، شمار بازیها را به ۱۲۸ مسابقه خواهد رساند؛ یعنی ۲۴ بازی بیشتر از جام جهانی ۲۰۲۶ و دقیقاً دو برابر تعداد بازیهای جام جهانی ۲۰۲۲ قطر.
کارشناسان معتقدند که اجرای چنین پروژهای از نظر عملیاتی بسیار چالشبرانگیز خواهد بود، زیرا به تعداد بیشتری ورزشگاه، سفرهای طولانیتر و برنامهریزی پیچیدهتری نیاز دارد. همچنین برگزاری بخشی از مسابقات در آمریکای جنوبی، معضلات مربوط به حملونقل را تشدید خواهد کرد.
با وجود این چالشها، اینفانتینو بر این باور است که این ایده ارزش بررسی را دارد. او معتقد است رؤیای حضور در جام جهانی نباید محدود به کشورهای اروپایی و آمریکای جنوبی باشد و باید فرصت بیشتری برای سایر مناطق جهان فراهم شود.
نکته جالب توجه این است که تعدادی از فدراسیونهای فوتبال، به ویژه در آمریکای جنوبی، از طرح افزایش تعداد تیمها به ۶۴ کشور حمایت کردهاند.
این نخستین بار نیست که رئیس فیفا به دنبال گسترش جام جهانی است. او پیش از جام جهانی ۲۰۲۲ قطر نیز تلاش کرده بود تعداد تیمها را از ۳۲ به ۴۸ افزایش دهد، اما آن طرح در آن زمان به نتیجه نرسید و نهایتاً فرمت ۴۸ تیمی برای جام جهانی ۲۰۲۶ تصویب و اجرایی شد.
در حال حاضر، برنامه فیفا بر استفاده از ۲۰ ورزشگاه متمرکز است؛ ۱۰ ورزشگاه در اسپانیا، ۳ ورزشگاه در پرتغال و ۶ ورزشگاه در کشور مراکش.
دو ورزشگاه برجسته این رقابتها، رکوردهای منحصربهفردی را ثبت خواهند کرد. ورزشگاه بازسازیشده «نیوکمپ» در بارسلونا با ظرفیت حدود ۱۰۳ هزار نفر، یکی از بزرگترین استادیومهای جهان خواهد بود و ورزشگاه جدید «حسن دوم» در نزدیکی کازابلانکا با ظرفیت ۱۱۵ هزار نفر، به بزرگترین ورزشگاه فوتبال در سطح بینالمللی تبدیل خواهد شد.
نه تنها ساختار خود جام جهانی تغییر خواهد کرد، بلکه مسابقات انتخابی اروپا نیز با رویکردی کاملاً متفاوت برگزار خواهد شد.
در سیستم کنونی، تیمها در گروههای چهار یا پنج تیمی به صورت رفت و برگشت به مصاف هم میروند و تیمهای صدرنشین مستقیماً جواز حضور در جام جهانی را کسب میکنند، در حالی که تیمهای دوم برای رسیدن به این هدف، در مرحله پلیآف به رقابت میپردازند.
اما طبق طرح جدید اتحادیه فوتبال اروپا (یوفا)، ۳۶ تیم برتر لیگ ملتهای اروپا در سه لیگ ۱۲ تیمی دستهبندی خواهند شد. هر تیم با شش حریف متفاوت بازی خواهد کرد و نتایج جدول نهایی، تیمهای صعودکننده را مشخص خواهد نمود.
تیمهای صدرنشین هر لیگ به طور مستقیم راهی جام جهانی میشوند و سهمیههای باقیمانده از طریق مرحله پلیآف تعیین خواهد شد. جزئیات دقیق این سیستم هنوز توسط یوفا اعلام نشده است.
همچنین تیمهایی که در میان ۳۶ تیم برتر اروپا قرار نگیرند، در رقابتهایی با ساختار مشابه به میدان خواهند رفت.
شش کشور میزبان، شامل اسپانیا، پرتغال، مراکش، آرژانتین، اروگوئه و پاراگوئه، بدون نیاز به شرکت در مسابقات مقدماتی، مستقیماً جواز حضور در جام جهانی ۲۰۳۰ را دریافت خواهند کرد. در صورت تصویب طرح ۶۴ تیمی، پیشبینی میشود که فرمت مسابقات انتخابی در سایر کنفدراسیونهای قارهای نیز دستخوش تغییرات قابل توجهی شود؛ تصمیمی که میتواند چهره جام جهانی را برای همیشه دگرگون سازد.
