تحولی بزرگ در لیگ برتر؛ نسبت هزینه اسکواد جایگزین فیرپلی مالی شد
همزمان با آغاز فصل ۲۷-۲۰۲۶ لیگ برتر انگلیس، مقررات جدیدی تحت عنوان «نسبت هزینه اسکواد» (SCR) به جای قوانین قبلی «سود و پایداری» (PSR) اجرایی خواهند شد. این تحول که نام فارسی آن از «قانون سود و دوامپذیری» به «نسبت هزینه اسکواد» تغییر یافته است، نظام مالی باشگاهها را دگرگون میکند.
باشگاههای لیگ برتر در نوامبر سال گذشته با این تغییر موافقت کردند و تصمیم گرفت از فصل پیش رو آن را به اجرا درآورند. این اصلاحات که بر پیشنهاد خود باشگاهها صورت گرفته، شباهت قابل توجهی به قوانین مالی یوفا برای تیمهای حاضر در رقابتهای اروپایی دارد و تغییرات چشمگیری در فیرپلی مالی داخلی انگلیس ایجاد خواهد کرد.
قانون جدید، حداکثر هزینهها را بر اساس درآمد باشگاهها مشخص میکند.
در سیستم قبلی PSR، معیار اصلی محاسبه، سطح زیان باشگاهها بود. بر اساس آن قانون، باشگاهها در یک بازه سهساله حق ثبت ضرری بیش از ۱۰۵ میلیون پوند را نداشتند.
اما با اجرای قانون جدید، رویکرد کاملاً تغییر کرده است. اکنون باشگاهها بر اساس نسبت هزینههای فوتبالی خود به کل درآمدشان ارزیابی میشوند و این نباید از ۸۵ درصد کل درآمد تجاوز کند.
متن رسمی این مقررات میگوید: «نسبت هزینه تیم (SCR) چارچوبی مالی است که هزینههای فوتبالی باشگاههای لیگ برتر را حداکثر معادل ۸۵ درصد درآمدشان، به همراه نتیجه خالص مالی مانند سود یا زیان حاصل از فروش بازیکنان، محدود میکند.»
یکی از جنبههای مهم این قانون، روش محاسبه سود حاصل از فروش بازیکنان است. برخلاف تصور عمومی، این سود فوراً محاسبه نمیشود، بلکه میانگین آن در یک دوره سهساله شناور محاسبه خواهد شد.
برای مثال، استون ویلا که اخیراً مورگان راجرز را با مبلغ ۱۳۸ میلیون یورو به چلسی فروخته، پس از این در بازار نقل و انتقالات آزادی عمل بیشتری نسبت به بسیاری از رقبا خواهد داشت؛ زیرا درآمد حاصل از این انتقال، قدرت مالی باشگاه را در چارچوب قانون جدید تقویت میکند.
چه هزینههایی در محاسبه SCR لحاظ میشود؟
هزینههای لحاظشده در محاسبه نسبت هزینه تیم (SCR) شامل دستمزد بازیکنان، حقوق سرمربی، کمیسیون پرداختی به مدیر برنامهها، و هزینه استهلاک یا کاهش ارزش مبالغ پرداختی برای خرید بازیکنان است.
لیگ برتر برای جلوگیری از محدودیت بیش از حد در فعالیتهای نقل و انتقالات، هزینههای غیرفنی را از این محاسبات خارج کرده است. این هزینهها شامل مواردی مانند نوسازی ورزشگاهها، توسعه زیرساختها و پروژههای بهبود تجربه هواداران میشود.
آیا قانون جدید به نفع باشگاههای ثروتمندتر است؟
در حالی که یوفا سقف هزینههای فوتبالی را ۷۰ درصد درآمد باشگاهها تعیین کرده، لیگ برتر این رقم را برای تیمهای غیرحاضر در رقابتهای اروپایی تا ۸۵ درصد افزایش داده تا انعطافپذیری بیشتری به آنها ببخشد.
با این حال، کارشناسان معتقدند SCR دارای یک ضعف قابل توجه است؛ باشگاههایی که درآمدهای تجاری بالاتری دارند، به طور طبیعی توانایی هزینه کردن بیشتری را خواهند داشت.
باشگاههایی که مالک ورزشگاه خود هستند، زیرساختهای قویتری دارند، پایگاه هواداری گستردهتری دارند و درآمدهای جانبی قابل توجهی از رویدادهایی مانند کنسرت، فروش محصولات و قراردادهای تجاری کسب میکنند، میتوانند سقف هزینههای خود را افزایش دهند.
برای مثال، درآمد لیورپول در فصل ۲۵-۲۰۲۴ حدود ۸۲۰ میلیون یورو برآورد شده، در حالی که درآمد نیوکاسل در همین فصل تنها حدود ۳۹۰ میلیون یورو بوده است. این اختلاف درآمدی به لیورپول اجازه میدهد طبق قانون جدید، فضای بسیار بیشتری برای سرمایهگذاری در تیم خود داشته باشد.
نحوه اعمال جریمهها چگونه خواهد بود؟
لیگ برتر برای جلوگیری از سختگیریهای بیش از حد، یک حاشیه اطمینان در نظر گرفته است. باشگاهها میتوانند تا ۳۰ درصد بالاتر از سقف تعیینشده هزینه کنند، بدون اینکه فوراً با مجازاتهای ورزشی مواجه شوند.
اما این امتیاز دائمی نیست. در صورتی که باشگاهی از این حاشیه مجاز فراتر رود، در فصل بعد این حاشیه اطمینان را از دست خواهد داد و مشمول محدودیتهای سختگیرانهتری خواهد شد.
در صورت نقض مقررات SCR، دامنه مجازاتها مشابه قوانین پیشین خواهد بود؛ از جریمههای مالی تا کسر امتیاز از تیمها. این نوع مجازاتها پیش از این در چارچوب قوانین PSR در لیگ برتر انگلیس نیز سابقه داشته، مانند اتفاقی که برای اورتون رخ داد و منجر به کسر امتیاز از این تیم شد.
