آیا مدل تجاری دورتموند، تیم را از موفقیت ورزشی محروم میکند؟
تابستان امسال نیز این قاعده مستثنی نیست و سه نوجوان دیگر به جمع بازیکنان اضافه شدهاند که این تازه اول کار است.
باشگاه دورتموند سالهاست که در یک هنر، که تقریباً تمام دنیا به آن غبطه میخورند، خبره شده است: تبدیل شدن به بستری برای پرورش بااستعدادترین بازیکنان فوتبال. استراتژی این باشگاه بر پایهی مکانیزمی ساده استوار است: کشف زودهنگام استعدادها، فراهم کردن فرصت بازی در بالاترین سطح، فروش با سودهای کلان و تکرار این چرخه. اما پرسش اینجاست که آیا مدلی که بر پایهی تجارت مستمر جوانان بنا شده، در زمین مسابقه نیز نتیجهبخش است یا صرفاً برای چرخش چرخهی مالی باشگاه طراحی شده؟
پنجره نقل و انتقالات فعلی نشان میدهد که در وستفالن، کسی قصد عقبنشینی از مسیر انتخابی را ندارد. برعکس، تحولات بازار حاکی از آن است که باشگاه بیش از پیش در پی شکار استعدادهای جوان است. تاکنون سه بازیکن جذب شدهاند که هیچکدام هنوز بیست ساله نشدهاند.
اولین نفر، ژوان گادو، مدافع ۱۹ سالهای است که دورتموند برای جذب او از ردبول سالزبورگ حدود ۲۰ میلیون یورو هزینه کرده است. او یکی از برجستهترین مدافعان میانی نسل جدید در فوتبال فرانسه محسوب میشود. گادو با ۱۹۵ سانتیمتر قد، تواناییهای فیزیکی فوقالعادهای را با تجربهی حضور در آکادمی پاری سن ژرمن و بازی در تیم اصلی در لیگ اتریش ترکیب کرده است. سرعت و توانایی او در بازیسازی از عقب زمین، بسیاری از کارشناسان را به یاد ابراهیما کوناته میاندازد.
انتقال کایو پراتس به دورتموند در فوریه ۲۰۲۶ به طور رسمی تایید شد، اما این مدافع برزیلی تنها پس از رسیدن به سن قانونی در تابستان جاری توانست راهی آلمان شود. مبلغ پایه پرداختی به کروزیرو حدود ۷ میلیون یورو بود که با احتساب پاداشها، میتواند به ۱۲ میلیون یورو افزایش یابد. او بازیکنی چپپا است که در پست تخصصی دفاع چپ بازی میکند، اما به لطف تواناییهای فیزیکی و چندپسته بودن، قابلیت بازی در دفاع میانی و وینگبک چپ را نیز دارد. پراتس سابقه بازی در تیم اصلی کروزیرو و قهرمانی در جام جهانی زیر ۱۷ سال را در کارنامه خود دارد.
آخرین خرید تایید شده، جاستین لرما است. باشگاه قرارداد او را بسیار زودتر از این اعلام کرده بود؛ دورتموند از می ۲۰۲۴، زمانی که این بازیکن اکوادوری تنها ۱۶ سال داشت، او را زیر نظر گرفت. لرما محصول آکادمی ایندپندینته دلواسی است؛ همان آکادمی که بازیکنانی چون مویسس کایسدو و کندری پائس را پرورش داده است. او در ۱۵ سالگی برای تیم اصلی به میدان رفت. پست اصلی او هافبک هجومی است، اما در نقش هافبک وسط بازیساز یا وینگر نیز عملکرد خوبی از خود نشان میدهد.
فرایند تکمیل ترکیب اصلی برای فصل آینده همچنان ادامه دارد. مدیران باشگاه قصد دارند خط حمله را تقویت کنند و هدفشان جذب دستکم دو بازیکن دیگر است. هدف اصلی نقل و انتقالات، کنستانتینوس کارتساس از خنک است؛ مذاکرات برای جذب این ملیپوش ۱۸ ساله یونانی در مراحل پایانی قرار دارد. جذب این هافبک مستعد که یکی از امیدهای بزرگ فوتبال اروپا به شمار میرود، ممکن است بیش از ۳۰ میلیون یورو هزینه در بر داشته باشد.
خرید دوم احتمالا سعید الملا خواهد بود؛ مسنترین عضو این لیست که در اواخر ماه اوت به سن ۲۰ سالگی خواهد رسید. این وینگر چپ و ملیپوش تیم جوانان آلمان، فصل درخشانی را در کلن سپری کرد؛ او در تمام بازیهای لیگ شرکت کرد، ۱۳ گل به ثمر رساند و ۵ پاس گل داد.
مدل فعلی دورتموند پدیدهای نوظهور نیست؛ بلکه حاصل تکاملی است که بیش از دو دهه ادامه داشته است. نمادهای جوانی در دورتموند مانند توماس روسیتسکی یا نوری شاهین، زمانی که تنها ۱۶ سال داشتند، رکورد جوانترین بازیکن تاریخ بوندسلیگا را شکستند.
اما دگرگونی واقعی در دوران یورگن کلوپ آغاز شد. در آن زمان بود که جهان با استعدادهای پرورشیافته و جوانانی که با مبالغ اندک جذب شده بودند، آشنا شد: ماریو گوتزه پیش از پیوستن به بایرن مونیخ به پدیدهی فوتبال آلمان تبدیل شد، و روبرت لواندوفسکی نیز به عنوان مهاجمی آیندهدار از لخ پوزنان به دورتموند آمد تا پس از چهار سال، کابوس مدافعان حریف شود.
با گذشت زمان، مسئولان دورتموند تصمیم گرفتند این پدیده را به یک مدل تجاری پایدار تبدیل کنند. جذب جود بلینگام از بیرمنگام سیتی در سال ۲۰۲۰ یک شاهکار بود. این بازیکن انگلیسی در دوران نوجوانی به دورتموند پیوست، در نقش یک رهبر پخته شد و با مبلغی بیش از ۱۰۰ میلیون یورو به عنوان یک ستارهی کاملاً جهانی راهی رئال مادرید شد. سناریوهای مشابهی پیش از این در انتقالهای ارلینگ هالند، جادون سانچو و عثمان دمبله نیز رقم خورده بود.
وقتی مدیریت دورتموند دید که این سازوکار دوباره جواب داده، چه کرد؟ دقیقاً همان فرمول را تکرار کرد و به سراغ برادر کوچکتر، جوب بلینگام رفت که از همین حالا نگاههای باشگاههای ثروتمند را به خود جلب کرده است.
تازندهترین مثال؟ کریم ادیمی که پس از سه سال حضور در جمع زرد و مشکیها، به بارسلونا فروخته شد. به این ترتیب، دورتموند پیام روشنی برای استعدادهای جوان ارسال میکند: «به اینجا بیایید. فرصت بازی پیدا میکنید، پیشرفت میکنید و وقتی غولهای فوتبال سراغتان آمدند، ما مانع نمیشویم.»
با نگاهی به صورتهای مالی دورتموند، دشوار است که شیفتهی این مدل نشویم. این باشگاه پس از بحرانهای اوایل قرن، اوضاع را سروسامان بخشید، درآمدهای هنگفتی از فروش بازیکنان کسب میکند و به الگویی از ثبات مالی در بوندسلیگا تبدیل شده است. اما صرفاً با تجارت بازیکن نمیتوان جام قهرمانی به ویترین افتخارات افزود. اینجاست که به اصل مسئله میرسیم: آیا چنین سیاستی از منظر ورزشی نیز برای دورتموند سودمند است؟
از یک سو، زرد و مشکیپوشان خود را در میان مدعیان اصلی بوندسلیگا حفظ کردهاند و به طور منظم در لیگ قهرمانان حضور دارند (از جمله فینال به یاد ماندنی سال ۲۰۲۴). این موضوع نشان میدهد که این مدل امکان حفظ سطح بالای تیم در بلندمدت را فراهم میآورد. حضور بازیکنان جوان و تازهنفس، سرشار از انگیزه برای موفقیت است و اغلب کمبود تجربه را جبران میکند. در نتیجه، دورتموند عملاً با مشکل بازیکنان «اشباع شده» مواجه نمیشود.
از سوی دیگر، جابهجایی دائمی بازیکنان، امکان ساختن یک امپراتوری و یک نسل طلایی واقعی را از بین میبرد. درست در زمانی که تیم به هماهنگی کلامی با یکدیگر رسیده و بازیکنان کلیدی به اوج آمادگی خود نزدیک شدهاند، پیشنهادی غیرقابل رد کردن به باشگاه میرسد. دورتموند مدام در حال بازنشانی پروژههای خود است. در حالی که بایرلورکوزن توانست در عرض چند سال یک ماشین قهرمانی هماهنگ بسازد و بایرن مونیخ دهههاست که در سطوح مالی و ورزشی کاملاً متفاوتی فعالیت میکند، BVB همواره در فاز «بازسازی» و «پروژهی آیندهدار» باقی میماند.
