ایران و روسیه: راهکارهای برگزاری بازی‌های دوستانه
کیک زون گزارش می‌دهد که لغو دیدار دوستانه ایران و گینه بیسائو این پرسش را مطرح می‌کند که آیا کشورهایی با شرایط مشابه ایران نیز در فراهم کردن امکان بازی‌های دوستانه برای تیم‌های ملی‌شان با چالش‌های مشابه روبرو هستند و استراتژی و تاکتیک آن‌ها برای حفظ آمادگی تیم ملی در شرایطی شبیه چیست؟
اما علت لغو بازی ایران و گینه بیسائو چه بود؟ مهدی تاج درباره دلیل این لغو گفت: "آن‌ها به دولت خود استناد می‌کنند و می‌گویند دولتشان گفته برگزار نشود و کاری از دست فدراسیون آن‌ها برنمی‌آید."
آیا ایران تنها کشوری است با چنین وضعیتی؟
فوتبال ما شرایط خاصی دارد، اما حداقل یک کشور وجود دارد که شرایطش حتی از ایران نیز سخت‌تر است: روسیه. کشوری که از فوریه 2022 از تمام رقابت‌های اصلی فیفا و یوفا کنار گذاشته شده، نه جام جهانی بازی کرده، نه یورو و نه لیگ ملت‌های اروپا. با این حال، تیم ملی روسیه تقریباً در تمام این مدت بازی کرده و بسیار زیاد بازی کرده است.
روسیه پس از آغاز جنگ اوکراین در فوریه 2022 با یکی از سنگین‌ترین محرومیت‌های تاریخ فوتبال مواجه شد. فیفا و یوفا در 28 فوریه 2022 تیم‌های روسیه را از حضور در رقابت‌های بین‌المللی محروم کردند و این محرومیت همچنان ادامه دارد. روس‌ها حتی در مقدماتی جام جهانی 2026 اجازه حضور پیدا نکردند و در فصل 2026-27 که مدتی است آغاز شده، همچنان با این بایکوت دست به گریبان هستند و چه تیم ملی چه باشگاه‌هایش در هیچ رقابت اروپایی یا بین‌المللی حضور ندارند.
روسیه خیلی زود به این نتیجه رسید که با وجود اینکه دیگر نمی‌تواند با فرانسه، اسپانیا، آلمان یا ایتالیا در یک رقابت رسمی بازی کند، اما می‌تواند تیم ملی کشورهای دیگری را برای بازی دوستانه دعوت کند؛ کشورهایی که حاضر بودند مقابل روسیه قرار بگیرند.
از زمان آغاز جنگ، روسیه به جای اینکه منتظر پایان محرومیت بماند، تقویم خودش را به دست خودش ساخت. حریفان از آسیا، آفریقا، آمریکای لاتین و چند کشور نزدیک از نظر سیاسی به روسیه آمدند. ایران، صربستان، بلاروس، ازبکستان، تاجیکستان، قرقیزستان، قطر، کامرون، کنیا، کوبا، سوریه، برونئی، زامبیا، نیجریه، اردن، بولیوی، پرو، شیلی، مالی، نیکاراگوئه، مصر، بورکینافاسو و ترینیداد و توباگو، بخشی از این فهرست هستند.
روسیه عملاً یک "فوتبال موازی" برای تیم ملی خودش ساخت. روسیه نه رقابت رسمی اروپایی داشت، نه مسابقات مقدماتی جام جهانی؛ اما بازیکنانش را جمع کرد، اردو زد، حریف پیدا کرد و بازی کرد.
روسیه در این مدت چند بازی انجام داده است؟
روسیه صرفاً از شروع سال 2026 تا امروز با نیکاراگوئه، مالی، مصر، بورکینافاسو، ترینیداد و توباگو و ایران بازی کرده و در همین فیفادی اکتبر هم بعد از بازی با ایران برنامه‌اش شامل دیدار با نامیبیا و نیجریه است.
نتایج بازی‌های 2026 روسیه تا اینجا:
تیمی که رسماً از فیفا و یوفا کنار گذاشته شده، در سال 2026 توانسته برای خودش یک برنامه نسبتاً منظم بین‌المللی بسازد.
روسیه برای این کار هزینه داده است. بله، کیفیت بعضی از حریفانش پایین‌تر از سطح ایده‌آل یک تیم ملی بزرگ بوده و بخش مهمی از بازی‌ها مقابل تیم‌های غیر اروپایی برگزار شده است. بی‌دلیل نیست که روسیه در این مدت بردهای عجیب 11-0 مقابل برونئی، 8-0 مقابل کوبا، 5-0 مقابل زامبیا و 4-0 مقابل سوریه را هم تجربه کرده است.
اما برای روس‌ها مسئله اول این بوده که تیم ملی بازی کند. آن‌ها نمی‌خواستند به دلیل تحریم‌های سیاسی، تیم ملی‌شان بایکوت شده و بدون بازی بماند. روس‌ها منتظر حریف ایده‌آل نماندند. این شاید مهم‌ترین درس پرونده روسیه باشد. وقتی درِ فوتبال اروپا بسته شد، آن‌ها سراغ هر دری رفتند که باز بود.
حتی وقتی یک مسابقه لغو می‌شد، روس‌ها دوباره برنامه می‌چیدند.
این نکته مهم است، چون روسیه اتفاقاً تجربه لغو مسابقه را هم دارد. در مارس 2024 قرار بود روسیه و پاراگوئه در مسکو بازی کنند، اما پس از حمله تروریستی در کروکوس سیتی‌هال، دو فدراسیون تصمیم گرفتند مسابقه را لغو کنند. فدراسیون روسیه همان زمان اعلام کرد امکان برگزاری این مسابقه در دوره‌ای دیگر وجود دارد. یعنی حتی روسیه هم در این سال‌ها از لغو بازی مصون نبوده است.
تفاوت در واکنش بعد از لغو است.
ایران مثل روسیه از طرف فیفا محروم نشده است. تیم ملی ایران در مقدماتی جام جهانی بازی کرده، در جام جهانی 2026 حضور داشته و همچنان عضو فعال کنفدراسیون فوتبال آسیاست.
اما ایران با محدودیت‌های ظالمانه سیاسی، اقتصادی، بانکی، سفر، ویزا و روابط بین‌المللی مواجه است که روی برنامه‌ریزی فوتبال هم اثر می‌گذارد. اتفاقی که جدیدترین آن در فیفادی مهرماه رخ داده و باعث لغو بازی دوستانه ما با گینه بیسائو شده است.
اما به جز روسیه کشورهای دیگری هم هستند که مثل ایران با محدودیت‌های غیر فوتبالی مواجهند و بررسی بازی‌های تیم‌های ملی آن‌ها می‌تواند ما را با استراتژی‌های مختلف برای عبور از محدودیت فوتبالی آشنا کند.
کره شمالی حتی بازی رسمی را هم از دست داد
کره شمالی کشوری است که به دلایل سیاسی، امنیتی، بهداشتی و محدودیت‌های بین‌المللی، در سال‌های اخیر مشکلات جدی برای میزبانی و برگزاری مسابقات داشته است.
ماجرای کره شمالی و ژاپن در مارس 2024 یکی از عجیب‌ترین نمونه‌هاست. دو تیم قرار بود 26 مارس در پیونگ‌یانگ در مرحله انتخابی جام جهانی بازی کنند. کره شمالی ناگهان اعلام کرد نمی‌تواند میزبان باشد و درخواست کرد بازی به زمین بی‌طرف منتقل شود. AFC اعلام کرد فدراسیون کره شمالی به دلیل "شرایط اجتناب‌ناپذیر" خواستار تغییر محل بازی شده است.
گزارش‌های آن زمان دلیل اصلی را نگرانی پیونگ‌یانگ درباره بیماری‌های عفونی در ژاپن عنوان کردند ولی هیچ نهادی دلیل رسمی این لغو شدن بازی را اعلام نکرد. کره شمالی نتوانست در زمان مناسب یک ورزشگاه جایگزین معرفی کند و تقویم اجازه تعویق مسابقه را نمی‌داد. فیفا اعلام کرد بازی نه برگزار می‌شود و نه به زمان دیگری منتقل خواهد شد. در نهایت کمیته انضباطی فیفا کره شمالی را 3-0 بازنده اعلام و این فدراسیون را 10 هزار فرانک سوئیس جریمه کرد.
