علیرضا فغانی؛ انتخاب احتمالی فینال جام جهانی ۲۰۲۶
اگرچه هنوز زمان زیادی تا اعلام نام داور فینال جام جهانی ۲۰۲۶ باقی مانده و فیفا رسماً این موضوع را اعلام نکرده است، اما گمانهزنیهای رسانههای معتبر جهان، علیرضا فغانی را به عنوان محتملترین گزینه مطرح میکنند. این داور ۴۷ ساله ایرانیالاصل که در حال حاضر برای استرالیا قضاوت میکند، چهار سال پس از تجربهای تلخ در دوران حرفهای خود، بار دیگر در آستانه مهمترین انتصاب ممکن قرار گرفته است.
در جام جهانی قطر، فغانی یکی از گزینههای اصلی برای قضاوت فینال بود و دیداری حساس میان پرتغال و اروگوئه را در مرحله گروهی بر عهده داشت. اعلام یک ضربه پنالتی در دقایق پایانی این بازی پس از بازبینی VAR، به یکی از بحثبرانگیزترین تصمیمات آن دوره جام جهانی بدل شد. اگرچه فیفا هرگز به طور رسمی دلیل کنار گذاشته شدن فغانی از ادامه مسابقات را اعلام نکرد، اما واقعیت این بود که او دیگر هیچ دیداری را در مراحل حذفی قضاوت نکرد و رویای حضور در فینال در همان مرحله به پایان رسید.
اما داستان در جام جهانی ۲۰۲۶ مسیری متفاوت را طی کرده است. فغانی نه تنها به جمع داوران برجسته فیفا بازگشته، بلکه با عملکردی بدون حاشیه در این دوره، اعتماد کامل کمیته داوران را دوباره جلب کرده است. او تاکنون سه مسابقه مهم را سوت زده است: ابتدا دیدار فرانسه و سنگال در مرحله گروهی، سپس بازی انگلیس و مکزیک در یکهشتم نهایی، و در نهایت مصاف کلمبیا و پرتغال در یکچهارم نهایی. این انتخابها نشان میدهد که فیفا از ابتدا او را برای بازیهای بزرگ این رقابتها در نظر داشته است.
اعتماد فیفا به فغانی تنها به جام جهانی ۲۰۲۶ محدود نمیشود. او در سال گذشته میلادی، قضاوت فینال جام باشگاههای جهان در ورزشگاه متلایف نیوجرسی را بین پاریسنژرمن و چلسی بر عهده داشت. بسیاری این مسابقه را مهمترین آزمون پیش از سپردن قضاوت فینال جام جهانی به داوران تلقی میکردند. انتخاب فغانی برای این دیدار، از دیدگاه بسیاری از کارشناسان، پیامی روشن داشت: پیرلوئیجی کولینا همچنان او را در زمره قابل اعتمادترین داوران فوتبال جهان قرار میدهد.
در سوی دیگر، سیمون مارسینیاک، داور لهستانی و قاضی فینال جام جهانی ۲۰۲۲، همچنان یکی از گزینههای مطرح برای فینال است. با این حال، رسانههای اسپانیایی اخیراً گزارشهایی مبنی بر کاهش شانس او منتشر کردهاند. این رسانهها ادعا میکنند که فیفا تمایل دارد این بار داوری از اروپا یا آمریکای جنوبی را برای قضاوت فینال انتخاب نکند. برخی رسانههای لهستانی نیز این تحلیل را بازتاب دادهاند، هرچند گروهی دیگر همچنان معتقدند کنار گذاشته شدن مارسینیاک از مرحله نیمهنهایی، ممکن است به معنای ذخیره شدن او برای مسابقه نهایی باشد.
جنجالیترین اظهار نظر در این زمینه از مادرید منتشر شد. پدرو مارتین، کارشناس شناختهشده داوری در شبکه COPE، در برنامه Tiempo de Juego تقریباً با قطعیت از فغانی به عنوان جدیترین گزینه نام برد. او گفت: «گزینههای زیادی باقی نماندهاند و اگر قرار باشد داوری از اروپا یا آمریکای جنوبی انتخاب نشود، فغانی شانس اول است.»
مارتین حتی پا را فراتر گذاشت و با جملهای که بازتاب گستردهای در لهستان داشت، درباره مارسینیاک گفت: «نه، من او را داور خوبی نمیدانم.» این انتقاد از داوری که بسیاری او را بهترین داور حال حاضر جهان میدانند، باعث داغتر شدن آتش گمانهزنیها شده است.
در کنار فغانی و مارسینیاک، جلال جید از مراکش و ادهم مخادمه از اردن نیز در فهرست داوران احتمالی برای فینال دیده میشوند. هر دوی این داوران در سالهای اخیر در رقابتهای فیفا و کنفدراسیونهای قارهای عملکرد قابل قبولی داشته و از داوران مورد اعتماد کمیته داوران محسوب میشوند. با این حال، نه سابقه بینالمللی آنها با فغانی قابل مقایسه است و نه تجربهشان با مارسینیاک. این دو داور هرگز مسابقهای در ابعاد فینال جام جهانی یا حتی فینالهای بزرگ باشگاهی جهان را قضاوت نکردهاند و اگر فیفا در نهایت یکی از این دو را انتخاب کند، بدون شک یکی از غیرمنتظرهترین انتصابهای تاریخ جام جهانی رقم خواهد خورد.
همین تفاوت در سوابق است که باعث شده تقریباً تمام گمانهزنیهای اخیر، در نهایت به نام علیرضا فغانی ختم شود. فغانی نزدیک به پانزده سال است که در مهمترین تورنمنتهای فوتبال جهان حضور دارد و اکنون ممکن است تنها نود دقیقه با تکمیل کردن ویترین افتخارات خود فاصله داشته باشد.
چهار سال پیش، جام جهانی برای او با حسرتی همراه بود که هرگز به زبان نیاورد. امروز اما، همین جام فرصتی دوباره پیش روی او قرار داده است؛ فرصتی برای رقم زدن پایانی متفاوت برای یک داستان ناتمام. اگر کولینا در نهایت نام فغانی را از پاکت بیرون بیاورد، این تنها انتخاب داور فینال نخواهد بود؛ بلکه پاداشی برای داوری خواهد بود که پس از تجربه تلخ قطر، دوباره راه خود را به سوی بلندترین قضاوت فوتبال جهان یافته است.
